پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی هاشمی شاهرودی

خرید و فروش اعضای بدن

متن استفتاء تاریخ ارسال : ۰۴ / ۰۲ / ۱۳۹۱

امروزه با پیشرفت دانش پزشکی امکان پیوند اعضای انسان به افراد نیازمند و نجات جان آنها محیا گردیده است ، و این عمل با تصویب قانون پیوند اعضا سیر شتابنده ای یافته است، و در نتیجه موضوع حقوقی جدیدی با عنوان خرید و فروش اعضای بدن به وجود آمده است. لذا خواهشمند است نظر مبارک را در خصوص سوالات زیر اعلام فرمایید. 1. آیا اعضای بدن انسان زنده و جسد شخص متوفی دارای مالیت (ذاتی یا اعتباری) می باشند؟ آیا بین اعضای رئیسیه و دیگر اعضای تفاوتی وجود دارد یا خیر؟ آیا بین سایر اعضا بدن تفاوتی وجود دارد؟ (اعضای وراثتی، اعضای اصلی،اعضای فرد) 2. آیا امکان وجود مالکیت برای اعضای بدن و جسد متوفی وجود دارد؟ چه کسانی مالک هستند؟ (۱-خود شخص،۲-ورثه شخص،۳-ولی فقیه) 3. آیا امکان خرید و فروش(بیع) اعضای بدن انسان زنده یا مرده وجود دارد؟ 4. در صورت امکان قطع اعضا بدن برای بیع، آیا پزشک قطع کننده اعضای بدن مسئولیتی خواهد داشت؟ دیه، قصاص، تعزیر؟ 5. در صورت برداشتن اعضای بدن انسان از محل نگهداری آن در بیمارستان و مراکز پیوند اعضا، یا توسط پزشک در زمان اعمال جراحی آیا امکان تعقیب و محاکمه متهم در قالب سرقت (حدی، تعزیری) خواهد بود؟

پاسخ استفتاء تاریخ جواب : ۲۹ / ۰۸ / ۱۳۹۳

1) انسان مالکیت اعتباری (همانند مالکیت بر اموال) بر اعضاء خود (چه رئیسه و چه غیر آن) ندارد و لیکن می تواند آن ها را در مقابل مال به دیگران واگذار کند. در این مسئله فرقی در نوع عضو نمی باشد. 2) در صورتی که مریض قبلاً اجازه عضو یا اعضاء بدن خود را قبل از مرگ داده باشد قطع و پیوند آن به دیگری جایز است و این حق به خود شخص اختصاص دارد نه ورثه. 3) روایاتی وارد شده اند که می گویند مرده مؤمن همانند زنده ی او احترام دارد و یا خداوند آنچه را در مورد میت در حال حیات حرام کرده پس از مرگ نیز حرام کرده است. همان طور که قطع اعضاء مؤمن زنده هتک حرمت او بوده و جایز نیست قطع اعضاء مؤمن مرده نیز جایز نیست. 4) در صورت اجازه خود شخص پزشک قطع کننده مسؤلیتی نخواهد داشت و إلّا باید دیه بپردازد. این روایات در کتاب وسائل الشیعه، کتاب الدیات باب 24 از ابواب دیات اعضاء ذکر شده اند. 5) طبق قوانین کشور باید عمل شود.

http://hashemishahroudi.org/fa/pages/question.php?id=996