سوال : 1 – حکم وارد کردن آسیب و لطمات روحی، روانی در فرد دیگر (ایجاد حالت روحی مانند اضطراب، استرس، نگرانی و ترس و در دراز مدت بیماری روحی) چیست؟
2 – آیا جبران خسارات روحی و روانی ، بر فرد وارد کننده لازم و واجب است؟
3 – چنانچه متخصصین علوم پزشکی یا دستگاه های ذی صلاح بتوانند آسیب های روحی روانی وارد شده بر شخص را (حالت روحی مانند اضطراب، استرس و در دراز مدت مدت بیماری روحی) اندازه گیری نمایند آیا این اندازه گیری را می توان مبنای پرداخت خسارت قرار داد؟
4 – آیا از باب ارش می توان به میزان از دست دادن سلامتی(سلامت روح و روان و یا آسیب های جسمی مترتب بعدی) به فرد لطمه دیده روحی (بروز حالت روحی مانند اضطراب ، استرس ، نگرانی و ترس و در دراز مدت بیماری روحی) وجهی پرداخت ؟ اگر این لطمات قابل برگشت و درمان باشد چطور؟
5 – آیا جبران سایر خساراتی که از لطمات روحی وارد شده منشا یا متاثر می شوند به شرح ذیل بر فرد وارد کننده لازم و واجب است؟
أ) حالات و بیماری های روحی روانی دیگر که از لطمات روحی ، روانی اولیه سرچشمه می گیرند؟
ب) آسیب و بیماری های جسمی که از آسیب های روحی و روانی وارد شده ، ایجاد و یا تشدید یافته اند؟
ج) خسارات مالی مترتب شده بر ایجاد لطمات روحی ، روانی مانند هزینه درمان لطمات وارد شده ، از کارافتادگی ، از دست دادن شغل و ...
د) در برخی از موارد لطمات روحی ، روانی به همراه عوامل دیگری(مانند عوامل ژنتیکی ، اجتماعی ، زیستی ، لطمه روحی یا جسمی دیگری) مشترکا باعث ایجاد لطمات روحی ، روانی و سایر خساراتی که از لطمه روحی وارد شده منشا یا متاثر می شوند ف می گردند ، در این صورت چنانچه متخصصین علوم پزشکی یا دستگاه های ذی صلاح بتوانند در صد مشارکت لطمه روحی خاصی را در ایجاد خسارات ها مشخص نمایند ، آیا به میزان تعیین شده می توان طلب جبران زیان های وارد شده و یا ارش نمود؟
2 – آیا جبران خسارات روحی و روانی ، بر فرد وارد کننده لازم و واجب است؟
3 – چنانچه متخصصین علوم پزشکی یا دستگاه های ذی صلاح بتوانند آسیب های روحی روانی وارد شده بر شخص را (حالت روحی مانند اضطراب، استرس و در دراز مدت مدت بیماری روحی) اندازه گیری نمایند آیا این اندازه گیری را می توان مبنای پرداخت خسارت قرار داد؟
4 – آیا از باب ارش می توان به میزان از دست دادن سلامتی(سلامت روح و روان و یا آسیب های جسمی مترتب بعدی) به فرد لطمه دیده روحی (بروز حالت روحی مانند اضطراب ، استرس ، نگرانی و ترس و در دراز مدت بیماری روحی) وجهی پرداخت ؟ اگر این لطمات قابل برگشت و درمان باشد چطور؟
5 – آیا جبران سایر خساراتی که از لطمات روحی وارد شده منشا یا متاثر می شوند به شرح ذیل بر فرد وارد کننده لازم و واجب است؟
أ) حالات و بیماری های روحی روانی دیگر که از لطمات روحی ، روانی اولیه سرچشمه می گیرند؟
ب) آسیب و بیماری های جسمی که از آسیب های روحی و روانی وارد شده ، ایجاد و یا تشدید یافته اند؟
ج) خسارات مالی مترتب شده بر ایجاد لطمات روحی ، روانی مانند هزینه درمان لطمات وارد شده ، از کارافتادگی ، از دست دادن شغل و ...
د) در برخی از موارد لطمات روحی ، روانی به همراه عوامل دیگری(مانند عوامل ژنتیکی ، اجتماعی ، زیستی ، لطمه روحی یا جسمی دیگری) مشترکا باعث ایجاد لطمات روحی ، روانی و سایر خساراتی که از لطمه روحی وارد شده منشا یا متاثر می شوند ف می گردند ، در این صورت چنانچه متخصصین علوم پزشکی یا دستگاه های ذی صلاح بتوانند در صد مشارکت لطمه روحی خاصی را در ایجاد خسارات ها مشخص نمایند ، آیا به میزان تعیین شده می توان طلب جبران زیان های وارد شده و یا ارش نمود؟
جواب : 1) حرام است و اگر موجب زوال منافع و يا عيب و يا كبودى شود ديه و يا ارش به حسب مورد دارد.
2) پرداخت دیه و یا ارش در صورت تحقق موجب آن لازم است و در غیر آن در صورت توقف درمان بر هزینة پزشکی بعید نیست پرداخت حد اقل آن نیز واجب باشد.
3) در غیر مورد تحقق موجب ارش یا دیه مشکل است.
4) موجب دیه یا ارش در کتب فقهی مشخص است.
5) : الف. جواب در بالا بیان شد.
ب. جواب در بالا بیان شد.
ج. این قبیل خسارتها ضمان ندارد بجز اجرت پزشکی و درمان که بعید نیست بر عهدة جانی باشد.
د. پاسخ از آنچه گفته شد مشخص می شود.
2) پرداخت دیه و یا ارش در صورت تحقق موجب آن لازم است و در غیر آن در صورت توقف درمان بر هزینة پزشکی بعید نیست پرداخت حد اقل آن نیز واجب باشد.
3) در غیر مورد تحقق موجب ارش یا دیه مشکل است.
4) موجب دیه یا ارش در کتب فقهی مشخص است.
5) : الف. جواب در بالا بیان شد.
ب. جواب در بالا بیان شد.
ج. این قبیل خسارتها ضمان ندارد بجز اجرت پزشکی و درمان که بعید نیست بر عهدة جانی باشد.
د. پاسخ از آنچه گفته شد مشخص می شود.
