استفتائات برگزیده
عده ای از مردم، قصد خرید زمینی برای احداث مسجد داشتند. قبل از خرید زمین و انجام قطعی معامله، یکی از افراد همان منطقه بدون حضور صاحب زمین و بدون رضایت صاحب زمین، صیغه وقف مسجد را خوانده است، آیا اجرای این صیغه وقف، صحیح است و حکم مسجد بر این زمین بار می شود؟
این معامله از همان اول به هم خورد و تمام اسناد و مدارک زمین را به مالک زمین عودت دادند، آیا کسانی که بابت این زمین نه پولی داده اند و نه معامله انجام شده است، می توانند در این زمین مسجد بنا کنند؟
چنانچه صاحب زمین رضایت نداشته باشد، وقف باطل و حکم مسجد بر این زمین مترتب نمی شود و بدون رضایت صاحب ملک، ساختن مسجد جایز نیست.
یکی ازادله های مهم زیستی وعبادی محرمیت درموضوع محارم سببی دقیقا خون وعامل خونی است که ساختار ساز حیات دوبعدی انسان و انسانیت است و جنبه های وراثتی و معنوی موثری را درخود پیدا و نهان دارد. سؤال اینجاست : آیا اهدای خون ازفرد مشخص به فرد مشخص دیگر بصورت مکرر وتأثیر خون با توجه به ایجاد ساخت و سازهای سلولی در ساختار سازمان حیاتی بدن وشریانها و اعصاب و ... نمی تواند موجب محرمیت فرد به فرد و یا مانند احکام رضاع، باعث محرمیت با وابستگان درجه ی اول گیرنده ودهنده ی خون نسبت به هم باشد؟
خیر، موجب محرمیت با شخص گیرنده خون نمی شود و اسباب محرمیّت منحصر در همان مواردی است که در رساله ذکر شده است.
جمعی ازخیرین چند سالیست اقدام به تاسیس بنیادی خیریه جهت تحت پوشش گرفتن مستضعفین ،افراد نیازمند ،ایتام ،زنان وخانواده های بی سرپرست ،تهیه جهیزیه وامکانات ازدواج وحمایت از بیماران خاص...نموده اند و الحمدالله در این عرصه مشغول خدمتگذاری می باشند، اما سوال اینست که:از سوی مومنین معمولا مبالغی تحت عنوان رد مظالم ،زکات، صدقات واجب وسهمین به این بنیاد اهدا میشود، با توجه به اینکه هرگونه دخل و تصرف دراین اموال نیاز به مجوز از سوی مراجع محترم تقلید دارد، لطف وظیفه شرعی ما را در هر کدام از این عناوین بیان فرمایید.
به غیر از مورد صدقات مستحب، سایر موارد ذکر شده ( رد مظالم، خمس و زکات) نیاز به اذن از مرجع تقلید شخص دهنده آن دارد.
اگر شخصی مرتکب فعلی حرام شود که مستوجب تعزیر است و تعزیر نیز صرفا جنبه حق اللهی دارد و جنبه حق الناسی نداشته، اگر مرتکب فعل حرام در نزد حاکم اقرار به گناه نماید در حالی که توبه کرده و توبه او به یکی از طرق شرعی ثابت نشده باشد، آیا این توبه و ندامت او مسقط تعزیر است یا خیر؟
اگر توبه و صلاح امور او قبل از اقامه دعوی ثابت شده باشد، تعزیر ساقط است.
شخصی در زمان حیاتش در حضور چهار شاهد، وصیت نامه ای شرعی را تهیه و یکی از پسرانش را به عنوان وصی انتخاب نموده است. پس از ارتحال، وصی قصد فروش ماترک پدر، شامل مغازه و منزل و صرف آن در جهت مفاد وصیت نامه در موضوع ثلث و تقسیم مابقی را علی کتاب الله بین وارث دارد که یکی از وراث به بهانه اینکه باید تمام اموال پدر بدون کسر ثلث بین وراث تقسیم شود، با این اقدام مخالفت می ورزد. با التفات به اینکه با مراجعه به محاکم قضایی می توان حکم قضایی اجرایی مفاد وصیت نامه را اخذ نمود؛ لیکن امکان بروز اختلاف آن وارث مخالف با دیگر وراث متصور است، وظیفه شرعی وصی در این موارد چیست؟
تخلف از انجام وصیت، جایز نمی باشد.
اگر خانمی در منزل به قصد اینکه خود را به نامحرم نشان بدهد، خود را آرایش کند، آیا خود این آرایش کردن نیز فعل حرامی محسوب می شود یا اینکه فقط نشان دادن به نامحرم، حرام است ؟
صرف آرایش کردن، اشکال ندارد و چنانچه خود را به نامحرم نشان دهد، حرام است.
به استحضار میرساند که بنده برای فروش آپارتمان خود به املاک مراجعه نمودم و در آنجا با توجه به اعتماد به بنگاه با مشتری معرفی شده از طرف ایشان مبایعه نامه تنظیم کردیم (در آن قید شده بود که در صورت اطلاع تا 72 ساعت قابل فسخ می باشد.). پس از آن بنده با مراجعه به چندین املاک دیگر در منطقه مورد نظر متوجه تفاوت قیمت فاحش در مبایعه نامه با قیمت روز ملک گردیدم که که پس از گذشت تقریبا 4 ساعت به املاک بازگشته و تقاضای فسخ معامله را نمودم. بنگاه املاک پس از تماس تلفنی با فرد خریدار اعلام کردند که ایشان در سفر هستند و پس از بازگشت معامله فسخ خواهد شد. ولی با گذشت72 ساعت تعیین شده با فسخ معامله مخالفت کردند. با توجه به شرایط گفته شده می خواهم نظر حضرتعالی را راجع به حکم شرعی این معامله اعلام نمایید.
در فرض مسئله که معامله تا هفتاد و دو ساعت قابل فسخ بوده ، حق خیار غبن برای شما محفوظ است.
1. آیا تذهیب آیات قرآن کریم، جایز است؟
2. آیا آراستن آیات قرآن کریم با نقش و آب طلا، جایز است؟
3. حکم آراستن آیات قرآن کریم با نقش های غیر اسلامی و فرقه های دیگر، چیست؟
1) بله، جایز است.
2) بله، جایز است.
3) این عمل، فی نفسه اشکال ندارد؛ اما اگر موجب ترویج فرهنگ کفار و یا توهین به قرآن باشد، جایز نیست.
احتراماً به استحضار می رساند ملک موقوفی در روستایی از وقف خارج شده است. البته واقف فوت کرده، لذا این ملک موقوفی پدر واقف بین ورثه دختری تقسیم شده است. آیا می توان این ملک وقفی را طبق ارث تقسیم کرد؟ با توجه به اینکه این ملک وقفی از مادرش که هیچ نسبتی با ورثه ها ندارد به ارث رسیده و وقف نموده است.
چنانچه وقفیت زمین مزبور به وسیله یکی از طرق شرعیه مثل بیّنه و یا شیاع محلی مفید اطمینان به اثبات رسد ، همچنان بر وقفیت باقی است و تقسیم آن بین وراث جایز نیست.
در رساله عملیه آمده است که اگر آب با مایع متنجس با جسم جامد ملاقات کند، آن جسم جامد در حکم متنجس اول است، حال اگر مایعی غیر از آب داشته باشیم که نجس باشد، اما عین نجس در آن نباشد، در این صورت این مایع متنجس اول است، حال اگر جسم جامد پاکی با این مایع برخورد کند، آیا آن جسم متنجس دوم است و شی دیگر را نجس نمی کند؟
خیر، در حکم متنجس اول است و شیء دیگر را نجس می کند.
خواندن صیغه وقف بدون رضایت مالک
سوال :

عده ای از مردم، قصد خرید زمینی برای احداث مسجد داشتند. قبل از خرید زمین و انجام قطعی معامله، یکی از افراد همان منطقه بدون حضور صاحب زمین و بدون رضایت صاحب زمین، صیغه وقف مسجد را خوانده است، آیا اجرای این صیغه وقف، صحیح است و حکم مسجد بر این زمین بار می شود؟


این معامله از همان اول به هم خورد و تمام اسناد و مدارک زمین را به مالک زمین عودت دادند، آیا کسانی که بابت این زمین نه پولی داده اند و نه معامله انجام شده است، می توانند در این زمین مسجد بنا کنند؟

جواب :

چنانچه صاحب زمین رضایت نداشته باشد، وقف باطل و حکم مسجد بر این زمین مترتب نمی شود و بدون رضایت صاحب ملک، ساختن مسجد جایز نیست.

تقلید
سوال :

آیا حتما باید از مرجعی تقلید کرد که مشهور به اعلمیت است ، مثلا وقتی آقای الف در بین مراجع مشهور است که از همه اعلم تر است ، آیا نمی توان از آقای ب تقلید کرد ؟

جواب :

برای تشخیص مجتهد اعلم باید به اهل خبره یعنی کسی که قدرت تشخیص اعلم را دارد، مراجعه کرد و صرف شهرت، کفایت نمی کند؛ البته اگر احتمال اعلمیت در همه آنها وجود داشت و مکلف احتمال تساوی بین آنها را بدهد، می تواند از هر کدام تقلید کند.

اشتغال
سوال :

اگر زنی به واسطه شغلی که دارد مجبور به سکونت در شهر دیگر و دور از منزل شوهر برای چند روز در هفته گردد به گونه ای که در آن شهر ساکن شود و شغل مانع از حضور در منزل شوهر گردد و شوهر با این شغل مخالف باشد درآمد این شغل و ادامه اشتغال چه حکمی دارد؟

جواب :

درآمد حاصل از شغل، برای او حلال است؛ اما چنانچه مسئله اشتغال در ضمن عقد دائم شرط شده باشد، ادامه اشتغال اشکال ندارد و در غیر این صورت منوط به رضایت همسر او می باشد.

اهدای خون
سوال :

یکی ازادله های مهم زیستی وعبادی محرمیت درموضوع محارم سببی دقیقا خون وعامل خونی است که ساختار ساز حیات دوبعدی انسان و انسانیت است و جنبه های وراثتی و معنوی موثری را درخود پیدا و نهان دارد. سؤال اینجاست : آیا اهدای خون ازفرد مشخص به فرد مشخص دیگر بصورت مکرر وتأثیر خون با توجه به ایجاد ساخت و سازهای سلولی در ساختار سازمان حیاتی بدن وشریانها و اعصاب و ... نمی تواند موجب محرمیت فرد به فرد و یا مانند احکام رضاع، باعث محرمیت با وابستگان درجه ی اول گیرنده ودهنده ی خون نسبت به هم باشد؟

جواب :

خیر، موجب محرمیت با شخص گیرنده خون نمی شود و اسباب محرمیّت منحصر در همان مواردی است که در رساله ذکر شده است.

وجوهات شرعیه وصدقات
سوال :

جمعی ازخیرین چند سالیست اقدام به تاسیس بنیادی خیریه جهت تحت پوشش گرفتن مستضعفین ،افراد نیازمند ،ایتام ،زنان وخانواده های بی سرپرست ،تهیه جهیزیه وامکانات ازدواج وحمایت از بیماران خاص...نموده اند و الحمدالله در این عرصه مشغول خدمتگذاری می باشند، اما سوال اینست که:از سوی مومنین معمولا مبالغی تحت عنوان رد مظالم ،زکات، صدقات واجب وسهمین به این بنیاد اهدا میشود، با توجه به اینکه هرگونه دخل و تصرف دراین اموال نیاز به مجوز از سوی مراجع محترم تقلید دارد، لطف وظیفه شرعی ما را در هر کدام از این عناوین بیان فرمایید.

جواب :

به غیر از مورد صدقات مستحب، سایر موارد ذکر شده ( رد مظالم، خمس و زکات) نیاز به اذن از مرجع تقلید شخص دهنده آن دارد.

فقهی
سوال :

1. خانمی در وسعت وقت روزه قضای ماه مبارک رمضان گرفته است ، قبل از ظهر شوهرش از او مطالبه تمکین دارد آیا تمکین بر او واجب است ؟ و عدم اطاعت معصیت محسوب می شود ؟ آیا در صورت عدم تمکین ناشزه محسوب می شود ؟ در صورت عدم اطاعت آیا روزه اش صحیح است یا خیر ؟ 2. در رابطه با نماز اول وقت، پس از دخول وقت اگر شوهر از او مطالبه تمکین نماید آیا زن می تواند بدون توجه به درخواست او به نماز بپردازد؟ و در این صورت نماز صحیح است یا خیر ؟ اگر مشغول نماز شد و بعد از این مطالبه صورت گرفت، آیا می تواند نماز را ادامه دهد و یا اینکه باید نماز را شکسته و از شوهر اطاعت نماید؟

جواب :

1) بله، تمکین بر او واجب است و در صورت عدم اطاعت معصیت کرده است، اما روزه اش صحیح است.


2) در صورت وسعت وقت نماز، تمکین بر زن واجب است؛ اما در صورت خواندن نماز، نماز او صحیح است.

تعزیرات
سوال : اگر شخصی مرتکب فعلی حرام شود که مستوجب تعزیر است و تعزیر نیز صرفا جنبه حق اللهی دارد و جنبه حق الناسی نداشته، اگر مرتکب فعل حرام در نزد حاکم اقرار به گناه نماید در حالی که توبه کرده و توبه او به یکی از طرق شرعی ثابت نشده باشد، آیا این توبه و ندامت او مسقط تعزیر است یا خیر؟
جواب : اگر توبه و صلاح امور او قبل از اقامه دعوی ثابت شده باشد، تعزیر ساقط است.
مخالفت یکی از وراث با مفاد وصیت
سوال : شخصی در زمان حیاتش در حضور چهار شاهد، وصیت نامه ای شرعی را تهیه و یکی از پسرانش را به عنوان وصی انتخاب نموده است. پس از ارتحال، وصی قصد فروش ماترک پدر، شامل مغازه و منزل و صرف آن در جهت مفاد وصیت نامه در موضوع ثلث و تقسیم مابقی را علی کتاب الله بین وارث دارد که یکی از وراث به بهانه اینکه باید تمام اموال پدر بدون کسر ثلث بین وراث تقسیم شود، با این اقدام مخالفت می ورزد. با التفات به اینکه با مراجعه به محاکم قضایی می توان حکم قضایی اجرایی مفاد وصیت نامه را اخذ نمود؛ لیکن امکان بروز اختلاف آن وارث مخالف با دیگر وراث متصور است، وظیفه شرعی وصی در این موارد چیست؟
جواب : تخلف از انجام وصیت، جایز نمی باشد.
وضو
سوال : اگر انسان وضو بگیرد و بعد از وضو استحمام کند و برای احتیاط نیت غسل کند (غسلهایی که ممکن است بر گردنش باشد )، آیا بعد از استحمام می تواند با آن وضو، نمازهای واجب به جای آورد یا وضویش باطل است و باید از نو وضو بگیرد(در حمام هم حدثی اتفاق نیفتاده است)
جواب : مادام که ناقض یا حدثی واقع نشده است، می تواند با همان وضو نماز بخواند.
آرایش کردن
سوال : اگر خانمی در منزل به قصد اینکه خود را به نامحرم نشان بدهد، خود را آرایش کند، آیا خود این آرایش کردن نیز فعل حرامی محسوب می شود یا اینکه فقط نشان دادن به نامحرم، حرام است ؟
جواب : صرف آرایش کردن، اشکال ندارد و چنانچه خود را به نامحرم نشان دهد، حرام است.
معامله
سوال : به استحضار میرساند که بنده برای فروش آپارتمان خود به املاک مراجعه نمودم و در آنجا با توجه به اعتماد به بنگاه با مشتری معرفی شده از طرف ایشان مبایعه نامه تنظیم کردیم (در آن قید شده بود که در صورت اطلاع تا 72 ساعت قابل فسخ می باشد.). پس از آن بنده با مراجعه به چندین املاک دیگر در منطقه مورد نظر متوجه تفاوت قیمت فاحش در مبایعه نامه با قیمت روز ملک گردیدم که که پس از گذشت تقریبا 4 ساعت به املاک بازگشته و تقاضای فسخ معامله را نمودم. بنگاه املاک پس از تماس تلفنی با فرد خریدار اعلام کردند که ایشان در سفر هستند و پس از بازگشت معامله فسخ خواهد شد. ولی با گذشت72 ساعت تعیین شده با فسخ معامله مخالفت کردند. با توجه به شرایط گفته شده می خواهم نظر حضرتعالی را راجع به حکم شرعی این معامله اعلام نمایید.
جواب : در فرض مسئله که معامله تا هفتاد و دو ساعت قابل فسخ بوده ، حق خیار غبن برای شما محفوظ است.
طهارت و نجاست
سوال : فرض کنیم مایعی غیر از آب داریم که نجس است؛ اما عین نجس در آن نیست، حال مقداری از این مایع بر روی زمین ریخته میشود و پس از خشک شدن یک لکه رنگی بر روی زمین باقی می ماند، سپس شخصی زمین را با آب کر شسته، اما به دلیل آنکه روی لکه رنگی دست مالیده نشده است، آن لکه از بین نرفته است و فقط روی ان آب کر گرفته شده است. حال در این صورت آیا زمین پاک است و اگر لکه را با دستمال مرطوب از روی زمین پاک کنیم، آیا دوباره نیاز به آبکشی زمین است؟ و اگر نیاز به آبکشی دوباره می باشد، لطفا بفرمائید پس از پاک کردن لکه از روی زمین با دستمال خیس و خشک شدن زمین، زمین متنجس چندم است و جایی را نجس می کند یا خیر؟
جواب : اگر آن لکّه جرمیّت داشته باشد، زمین پاک نشده است.
تذهیب آیات قرآن کریم
سوال : 1. آیا تذهیب آیات قرآن کریم، جایز است؟
2. آیا آراستن آیات قرآن کریم با نقش و آب طلا، جایز است؟
3. حکم آراستن آیات قرآن کریم با نقش های غیر اسلامی و فرقه های دیگر، چیست؟
جواب : 1) بله، جایز است.
2) بله، جایز است.
3) این عمل، فی نفسه اشکال ندارد؛ اما اگر موجب ترویج فرهنگ کفار و یا توهین به قرآن باشد، جایز نیست.
وقف
سوال : احتراماً به استحضار می رساند ملک موقوفی در روستایی از وقف خارج شده است. البته واقف فوت کرده، لذا این ملک موقوفی پدر واقف بین ورثه دختری تقسیم شده است. آیا می توان این ملک وقفی را طبق ارث تقسیم کرد؟ با توجه به اینکه این ملک وقفی از مادرش که هیچ نسبتی با ورثه ها ندارد به ارث رسیده و وقف نموده است.
جواب : چنانچه وقفیت زمین مزبور به وسیله یکی از طرق شرعیه مثل بیّنه و یا شیاع محلی مفید اطمینان به اثبات رسد ، همچنان بر وقفیت باقی است و تقسیم آن بین وراث جایز نیست.
واسطه در نجاسات
سوال : در رساله عملیه آمده است که اگر آب با مایع متنجس با جسم جامد ملاقات کند، آن جسم جامد در حکم متنجس اول است، حال اگر مایعی غیر از آب داشته باشیم که نجس باشد، اما عین نجس در آن نباشد، در این صورت این مایع متنجس اول است، حال اگر جسم جامد پاکی با این مایع برخورد کند، آیا آن جسم متنجس دوم است و شی دیگر را نجس نمی کند؟
جواب : خیر، در حکم متنجس اول است و شیء دیگر را نجس می کند.
طهارت و نجاست
سوال : دستم خونی بود و فراموش کردم که آن را تطهیر کنم و فقط دستم را زیر شیر آب گرفتم و با حوله خشک کردم؛ اما بلافاصله یادم آمد و نگاه کردم و دیدم که خون از روی دستم پاک نشده است در این صورت حوله نجس می شود و با توجه به اینکه خون به روی حوله منتقل نشده بود، پس حوله متنجس اول است. سپس من دستم را آب کشیدم و مشغول غذا درست کردن شدم. در حین غذا درست کردن دستم را شستم و چون حواسم نبود با همان حوله نجس دستم را خشک کرده و سیب زمینی خرد کردم و آن را سرخ کردم . البته دستم به طور کامل با حوله خشک نشده بود و هنوز مقداری رطوبت داشت که سیب زمینی ها را خرد کردم و سپس آنها را در روغن سرخ کردم. حال میخواهم بدانم آیا میتوان گفت سیب زمینی ها متنجس دوم هستند و جایی را نجس نمی کنند؟ و در نتیجه روغنی که به اطراف از جمله گاز و کاشی های آشپزخانه پاشیده است، نجس نمی باشد؟ در واقع میخواهم بدانم آیا لازم است جاهایی را که روغن پاشیده است، آب بکشم یا خیر ؟
جواب : هم سیب زمینی ها و هم روغنی که به اطراف پاشیده شده، محکوم به طهارت هستند.
حد زنا
سوال : 1. اگر زنی به آمیزش از راه دبر رضایت داشته ولی مرد بر خلاف رضایت او از طریق قبل نزدیکی نماید، آیا حکم زنای به عنف را دارد؟
2. اگر زن اجنبی، در ابتدای آمیزش رضایت نداشته ولی در اثنای آمیزش راضی شود، آیا رافع حد اعدام مردِ زانی می‌باشد؟
جواب : 1) در مفروض سؤال، هر گاه نزدکی از قبل به اجبار و بدون اختیار زن باشد، زنای به عنف صادق است؛ لیکن چنانچه زن را در ابتدا اغفال کرده و بدون سلب اختیار از او با وی نزدیکی در قبل کرده است، زنای به عنف صادق نیست.
2) در صورتیکه منظور از عدم رضایت، اکراه و اجبار باشد، رضایت در اثنای آمیزش (بعد اکراه) رافع حکم اعدام مرد زانی نیست، ضمنا در فرض رضایت زن در اثنای آمیزش، آمیزش مزبور نسبت به زن نیز زنا خواهد بود.
احکام مساجد
سوال : جمعی از نمازگزاران برر روی پشت بام مسجد (شبستان) آشپزخانه ای احداث نموده اند، در حال حاضر بعد از فهمیدن حکم مساله که این کار جایز نبوده، وظیفه ایشان چیست؟ آیا باید آشپزخانه ای که روی پشت بام شبستان مسجد احداث شده را تخریب نمایند یا می توان با حفظ ساحتمان آشپزخانه و تغییر کاربری آن به عنوان شبستان مسجد، در جهت مسجدیت از آن استفاده شود؟
جواب : کافی است آنرا به نحوی تغییر داده که از آن در جهت مسجدیت، استفاده شود.
پس گرفتن هدیه
سوال : 1. اگر شخصی می خواست به نفر مقابل مثلا پنجاه هزار تومان هدیه بدهد، ولی اشتباهاً صد هزار تومان هدیه داده و گیرنده هم آن را مصرف کرده باشد، آیا شخص هدیه دهنده می تواند آن مقدار اضافی را بعداً که متوجه شد، پس بگیرد یا خیر ؟
2. آگر شخصی می خواست به حسن هدیه بدهد و اتفاقاً در تطبیق شخص مقصود، اشتباهاً به حسین هدیه را داد و حسین نیز آن مال را گرفت و مصرف کرد، آیا بعداً که متوجه شد، می تواند به این دلیل که من نمی خواستم به شما هدیه بدهم و اشتباهی شده می تواند پس بخواهد؟
جواب : در هر دو فرض مسئله، واهب حق رجوع دارد و طرف مقابل بعد از دانستن قضیه، ضامن می باشد.
صحت بعض كتابها و احاديث
سوال : برخی بر تایید مدعایشان در رد اجتهاد، تقلید و اصول فقه، روایت و حدیثی را از معصوم علیه السلام نقل می کنند که مضمون به آن احادیث آمده که اهل اجتهاد و تقلید، نفرین و لعن شده اند. برابر نصوص روایات و احادیث شیعه، این صحبتها چقدر صحت دارد و اینکه آیا واقعا در نصوص روایات و احادیث، عمل اجتهاد و تقلید منع شده و آنهایی که اهل اجتهاد و تقلید هستند، مورد لعن و نفرین هستند؟
جواب : اجتهادی که مورد لعن قرار گرفته است اجتهاد به معنای رایج میان اهل سنت است که به معنای استصلاح، استحسان، قیاس و امثال آن است نه اجتهاد به معنای رجوع به آیات و روایات صادر از معصومین علیهم السلام و استظهار از آنها و یا اعمال قواعد و اصول ثابت شده به وسیله آنها و تفصیل این مساله در جای خودش است.