استفتائات برگزیده
اگر شخصی مرتکب فعلی حرام شود که مستوجب تعزیر است و تعزیر نیز صرفا جنبه حق اللهی دارد و جنبه حق الناسی نداشته، اگر مرتکب فعل حرام در نزد حاکم اقرار به گناه نماید در حالی که توبه کرده و توبه او به یکی از طرق شرعی ثابت نشده باشد، آیا این توبه و ندامت او مسقط تعزیر است یا خیر؟
اگر توبه و صلاح امور او قبل از اقامه دعوی ثابت شده باشد، تعزیر ساقط است.
شخصی در زمان حیاتش در حضور چهار شاهد، وصیت نامه ای شرعی را تهیه و یکی از پسرانش را به عنوان وصی انتخاب نموده است. پس از ارتحال، وصی قصد فروش ماترک پدر، شامل مغازه و منزل و صرف آن در جهت مفاد وصیت نامه در موضوع ثلث و تقسیم مابقی را علی کتاب الله بین وارث دارد که یکی از وراث به بهانه اینکه باید تمام اموال پدر بدون کسر ثلث بین وراث تقسیم شود، با این اقدام مخالفت می ورزد. با التفات به اینکه با مراجعه به محاکم قضایی می توان حکم قضایی اجرایی مفاد وصیت نامه را اخذ نمود؛ لیکن امکان بروز اختلاف آن وارث مخالف با دیگر وراث متصور است، وظیفه شرعی وصی در این موارد چیست؟
تخلف از انجام وصیت، جایز نمی باشد.
اگر خانمی در منزل به قصد اینکه خود را به نامحرم نشان بدهد، خود را آرایش کند، آیا خود این آرایش کردن نیز فعل حرامی محسوب می شود یا اینکه فقط نشان دادن به نامحرم، حرام است ؟
صرف آرایش کردن، اشکال ندارد و چنانچه خود را به نامحرم نشان دهد، حرام است.
به استحضار میرساند که بنده برای فروش آپارتمان خود به املاک مراجعه نمودم و در آنجا با توجه به اعتماد به بنگاه با مشتری معرفی شده از طرف ایشان مبایعه نامه تنظیم کردیم (در آن قید شده بود که در صورت اطلاع تا 72 ساعت قابل فسخ می باشد.). پس از آن بنده با مراجعه به چندین املاک دیگر در منطقه مورد نظر متوجه تفاوت قیمت فاحش در مبایعه نامه با قیمت روز ملک گردیدم که که پس از گذشت تقریبا 4 ساعت به املاک بازگشته و تقاضای فسخ معامله را نمودم. بنگاه املاک پس از تماس تلفنی با فرد خریدار اعلام کردند که ایشان در سفر هستند و پس از بازگشت معامله فسخ خواهد شد. ولی با گذشت72 ساعت تعیین شده با فسخ معامله مخالفت کردند. با توجه به شرایط گفته شده می خواهم نظر حضرتعالی را راجع به حکم شرعی این معامله اعلام نمایید.
در فرض مسئله که معامله تا هفتاد و دو ساعت قابل فسخ بوده ، حق خیار غبن برای شما محفوظ است.
1. آیا تذهیب آیات قرآن کریم، جایز است؟
2. آیا آراستن آیات قرآن کریم با نقش و آب طلا، جایز است؟
3. حکم آراستن آیات قرآن کریم با نقش های غیر اسلامی و فرقه های دیگر، چیست؟
1) بله، جایز است.
2) بله، جایز است.
3) این عمل، فی نفسه اشکال ندارد؛ اما اگر موجب ترویج فرهنگ کفار و یا توهین به قرآن باشد، جایز نیست.
احتراماً به استحضار می رساند ملک موقوفی در روستایی از وقف خارج شده است. البته واقف فوت کرده، لذا این ملک موقوفی پدر واقف بین ورثه دختری تقسیم شده است. آیا می توان این ملک وقفی را طبق ارث تقسیم کرد؟ با توجه به اینکه این ملک وقفی از مادرش که هیچ نسبتی با ورثه ها ندارد به ارث رسیده و وقف نموده است.
چنانچه وقفیت زمین مزبور به وسیله یکی از طرق شرعیه مثل بیّنه و یا شیاع محلی مفید اطمینان به اثبات رسد ، همچنان بر وقفیت باقی است و تقسیم آن بین وراث جایز نیست.
در رساله عملیه آمده است که اگر آب با مایع متنجس با جسم جامد ملاقات کند، آن جسم جامد در حکم متنجس اول است، حال اگر مایعی غیر از آب داشته باشیم که نجس باشد، اما عین نجس در آن نباشد، در این صورت این مایع متنجس اول است، حال اگر جسم جامد پاکی با این مایع برخورد کند، آیا آن جسم متنجس دوم است و شی دیگر را نجس نمی کند؟
خیر، در حکم متنجس اول است و شیء دیگر را نجس می کند.
دستم خونی بود و فراموش کردم که آن را تطهیر کنم و فقط دستم را زیر شیر آب گرفتم و با حوله خشک کردم؛ اما بلافاصله یادم آمد و نگاه کردم و دیدم که خون از روی دستم پاک نشده است در این صورت حوله نجس می شود و با توجه به اینکه خون به روی حوله منتقل نشده بود، پس حوله متنجس اول است. سپس من دستم را آب کشیدم و مشغول غذا درست کردن شدم. در حین غذا درست کردن دستم را شستم و چون حواسم نبود با همان حوله نجس دستم را خشک کرده و سیب زمینی خرد کردم و آن را سرخ کردم . البته دستم به طور کامل با حوله خشک نشده بود و هنوز مقداری رطوبت داشت که سیب زمینی ها را خرد کردم و سپس آنها را در روغن سرخ کردم. حال میخواهم بدانم آیا میتوان گفت سیب زمینی ها متنجس دوم هستند و جایی را نجس نمی کنند؟ و در نتیجه روغنی که به اطراف از جمله گاز و کاشی های آشپزخانه پاشیده است، نجس نمی باشد؟ در واقع میخواهم بدانم آیا لازم است جاهایی را که روغن پاشیده است، آب بکشم یا خیر ؟
هم سیب زمینی ها و هم روغنی که به اطراف پاشیده شده، محکوم به طهارت هستند.
1. اگر زنی به آمیزش از راه دبر رضایت داشته ولی مرد بر خلاف رضایت او از طریق قبل نزدیکی نماید، آیا حکم زنای به عنف را دارد؟
2. اگر زن اجنبی، در ابتدای آمیزش رضایت نداشته ولی در اثنای آمیزش راضی شود، آیا رافع حد اعدام مردِ زانی می‌باشد؟
1) در مفروض سؤال، هر گاه نزدکی از قبل به اجبار و بدون اختیار زن باشد، زنای به عنف صادق است؛ لیکن چنانچه زن را در ابتدا اغفال کرده و بدون سلب اختیار از او با وی نزدیکی در قبل کرده است، زنای به عنف صادق نیست.
2) در صورتیکه منظور از عدم رضایت، اکراه و اجبار باشد، رضایت در اثنای آمیزش (بعد اکراه) رافع حکم اعدام مرد زانی نیست، ضمنا در فرض رضایت زن در اثنای آمیزش، آمیزش مزبور نسبت به زن نیز زنا خواهد بود.
جمعی از نمازگزاران برر روی پشت بام مسجد (شبستان) آشپزخانه ای احداث نموده اند، در حال حاضر بعد از فهمیدن حکم مساله که این کار جایز نبوده، وظیفه ایشان چیست؟ آیا باید آشپزخانه ای که روی پشت بام شبستان مسجد احداث شده را تخریب نمایند یا می توان با حفظ ساحتمان آشپزخانه و تغییر کاربری آن به عنوان شبستان مسجد، در جهت مسجدیت از آن استفاده شود؟
کافی است آنرا به نحوی تغییر داده که از آن در جهت مسجدیت، استفاده شود.
تعزیرات
سوال : اگر شخصی مرتکب فعلی حرام شود که مستوجب تعزیر است و تعزیر نیز صرفا جنبه حق اللهی دارد و جنبه حق الناسی نداشته، اگر مرتکب فعل حرام در نزد حاکم اقرار به گناه نماید در حالی که توبه کرده و توبه او به یکی از طرق شرعی ثابت نشده باشد، آیا این توبه و ندامت او مسقط تعزیر است یا خیر؟
جواب : اگر توبه و صلاح امور او قبل از اقامه دعوی ثابت شده باشد، تعزیر ساقط است.
مخالفت یکی از وراث با مفاد وصیت
سوال : شخصی در زمان حیاتش در حضور چهار شاهد، وصیت نامه ای شرعی را تهیه و یکی از پسرانش را به عنوان وصی انتخاب نموده است. پس از ارتحال، وصی قصد فروش ماترک پدر، شامل مغازه و منزل و صرف آن در جهت مفاد وصیت نامه در موضوع ثلث و تقسیم مابقی را علی کتاب الله بین وارث دارد که یکی از وراث به بهانه اینکه باید تمام اموال پدر بدون کسر ثلث بین وراث تقسیم شود، با این اقدام مخالفت می ورزد. با التفات به اینکه با مراجعه به محاکم قضایی می توان حکم قضایی اجرایی مفاد وصیت نامه را اخذ نمود؛ لیکن امکان بروز اختلاف آن وارث مخالف با دیگر وراث متصور است، وظیفه شرعی وصی در این موارد چیست؟
جواب : تخلف از انجام وصیت، جایز نمی باشد.
وضو
سوال : اگر انسان وضو بگیرد و بعد از وضو استحمام کند و برای احتیاط نیت غسل کند (غسلهایی که ممکن است بر گردنش باشد )، آیا بعد از استحمام می تواند با آن وضو، نمازهای واجب به جای آورد یا وضویش باطل است و باید از نو وضو بگیرد(در حمام هم حدثی اتفاق نیفتاده است)
جواب : مادام که ناقض یا حدثی واقع نشده است، می تواند با همان وضو نماز بخواند.
آرایش کردن
سوال : اگر خانمی در منزل به قصد اینکه خود را به نامحرم نشان بدهد، خود را آرایش کند، آیا خود این آرایش کردن نیز فعل حرامی محسوب می شود یا اینکه فقط نشان دادن به نامحرم، حرام است ؟
جواب : صرف آرایش کردن، اشکال ندارد و چنانچه خود را به نامحرم نشان دهد، حرام است.
معامله
سوال : به استحضار میرساند که بنده برای فروش آپارتمان خود به املاک مراجعه نمودم و در آنجا با توجه به اعتماد به بنگاه با مشتری معرفی شده از طرف ایشان مبایعه نامه تنظیم کردیم (در آن قید شده بود که در صورت اطلاع تا 72 ساعت قابل فسخ می باشد.). پس از آن بنده با مراجعه به چندین املاک دیگر در منطقه مورد نظر متوجه تفاوت قیمت فاحش در مبایعه نامه با قیمت روز ملک گردیدم که که پس از گذشت تقریبا 4 ساعت به املاک بازگشته و تقاضای فسخ معامله را نمودم. بنگاه املاک پس از تماس تلفنی با فرد خریدار اعلام کردند که ایشان در سفر هستند و پس از بازگشت معامله فسخ خواهد شد. ولی با گذشت72 ساعت تعیین شده با فسخ معامله مخالفت کردند. با توجه به شرایط گفته شده می خواهم نظر حضرتعالی را راجع به حکم شرعی این معامله اعلام نمایید.
جواب : در فرض مسئله که معامله تا هفتاد و دو ساعت قابل فسخ بوده ، حق خیار غبن برای شما محفوظ است.
طهارت و نجاست
سوال : فرض کنیم مایعی غیر از آب داریم که نجس است؛ اما عین نجس در آن نیست، حال مقداری از این مایع بر روی زمین ریخته میشود و پس از خشک شدن یک لکه رنگی بر روی زمین باقی می ماند، سپس شخصی زمین را با آب کر شسته، اما به دلیل آنکه روی لکه رنگی دست مالیده نشده است، آن لکه از بین نرفته است و فقط روی ان آب کر گرفته شده است. حال در این صورت آیا زمین پاک است و اگر لکه را با دستمال مرطوب از روی زمین پاک کنیم، آیا دوباره نیاز به آبکشی زمین است؟ و اگر نیاز به آبکشی دوباره می باشد، لطفا بفرمائید پس از پاک کردن لکه از روی زمین با دستمال خیس و خشک شدن زمین، زمین متنجس چندم است و جایی را نجس می کند یا خیر؟
جواب : اگر آن لکّه جرمیّت داشته باشد، زمین پاک نشده است.
تذهیب آیات قرآن کریم
سوال : 1. آیا تذهیب آیات قرآن کریم، جایز است؟
2. آیا آراستن آیات قرآن کریم با نقش و آب طلا، جایز است؟
3. حکم آراستن آیات قرآن کریم با نقش های غیر اسلامی و فرقه های دیگر، چیست؟
جواب : 1) بله، جایز است.
2) بله، جایز است.
3) این عمل، فی نفسه اشکال ندارد؛ اما اگر موجب ترویج فرهنگ کفار و یا توهین به قرآن باشد، جایز نیست.
وقف
سوال : احتراماً به استحضار می رساند ملک موقوفی در روستایی از وقف خارج شده است. البته واقف فوت کرده، لذا این ملک موقوفی پدر واقف بین ورثه دختری تقسیم شده است. آیا می توان این ملک وقفی را طبق ارث تقسیم کرد؟ با توجه به اینکه این ملک وقفی از مادرش که هیچ نسبتی با ورثه ها ندارد به ارث رسیده و وقف نموده است.
جواب : چنانچه وقفیت زمین مزبور به وسیله یکی از طرق شرعیه مثل بیّنه و یا شیاع محلی مفید اطمینان به اثبات رسد ، همچنان بر وقفیت باقی است و تقسیم آن بین وراث جایز نیست.
واسطه در نجاسات
سوال : در رساله عملیه آمده است که اگر آب با مایع متنجس با جسم جامد ملاقات کند، آن جسم جامد در حکم متنجس اول است، حال اگر مایعی غیر از آب داشته باشیم که نجس باشد، اما عین نجس در آن نباشد، در این صورت این مایع متنجس اول است، حال اگر جسم جامد پاکی با این مایع برخورد کند، آیا آن جسم متنجس دوم است و شی دیگر را نجس نمی کند؟
جواب : خیر، در حکم متنجس اول است و شیء دیگر را نجس می کند.
طهارت و نجاست
سوال : دستم خونی بود و فراموش کردم که آن را تطهیر کنم و فقط دستم را زیر شیر آب گرفتم و با حوله خشک کردم؛ اما بلافاصله یادم آمد و نگاه کردم و دیدم که خون از روی دستم پاک نشده است در این صورت حوله نجس می شود و با توجه به اینکه خون به روی حوله منتقل نشده بود، پس حوله متنجس اول است. سپس من دستم را آب کشیدم و مشغول غذا درست کردن شدم. در حین غذا درست کردن دستم را شستم و چون حواسم نبود با همان حوله نجس دستم را خشک کرده و سیب زمینی خرد کردم و آن را سرخ کردم . البته دستم به طور کامل با حوله خشک نشده بود و هنوز مقداری رطوبت داشت که سیب زمینی ها را خرد کردم و سپس آنها را در روغن سرخ کردم. حال میخواهم بدانم آیا میتوان گفت سیب زمینی ها متنجس دوم هستند و جایی را نجس نمی کنند؟ و در نتیجه روغنی که به اطراف از جمله گاز و کاشی های آشپزخانه پاشیده است، نجس نمی باشد؟ در واقع میخواهم بدانم آیا لازم است جاهایی را که روغن پاشیده است، آب بکشم یا خیر ؟
جواب : هم سیب زمینی ها و هم روغنی که به اطراف پاشیده شده، محکوم به طهارت هستند.
حد زنا
سوال : 1. اگر زنی به آمیزش از راه دبر رضایت داشته ولی مرد بر خلاف رضایت او از طریق قبل نزدیکی نماید، آیا حکم زنای به عنف را دارد؟
2. اگر زن اجنبی، در ابتدای آمیزش رضایت نداشته ولی در اثنای آمیزش راضی شود، آیا رافع حد اعدام مردِ زانی می‌باشد؟
جواب : 1) در مفروض سؤال، هر گاه نزدکی از قبل به اجبار و بدون اختیار زن باشد، زنای به عنف صادق است؛ لیکن چنانچه زن را در ابتدا اغفال کرده و بدون سلب اختیار از او با وی نزدیکی در قبل کرده است، زنای به عنف صادق نیست.
2) در صورتیکه منظور از عدم رضایت، اکراه و اجبار باشد، رضایت در اثنای آمیزش (بعد اکراه) رافع حکم اعدام مرد زانی نیست، ضمنا در فرض رضایت زن در اثنای آمیزش، آمیزش مزبور نسبت به زن نیز زنا خواهد بود.
احکام مساجد
سوال : جمعی از نمازگزاران برر روی پشت بام مسجد (شبستان) آشپزخانه ای احداث نموده اند، در حال حاضر بعد از فهمیدن حکم مساله که این کار جایز نبوده، وظیفه ایشان چیست؟ آیا باید آشپزخانه ای که روی پشت بام شبستان مسجد احداث شده را تخریب نمایند یا می توان با حفظ ساحتمان آشپزخانه و تغییر کاربری آن به عنوان شبستان مسجد، در جهت مسجدیت از آن استفاده شود؟
جواب : کافی است آنرا به نحوی تغییر داده که از آن در جهت مسجدیت، استفاده شود.
پس گرفتن هدیه
سوال : 1. اگر شخصی می خواست به نفر مقابل مثلا پنجاه هزار تومان هدیه بدهد، ولی اشتباهاً صد هزار تومان هدیه داده و گیرنده هم آن را مصرف کرده باشد، آیا شخص هدیه دهنده می تواند آن مقدار اضافی را بعداً که متوجه شد، پس بگیرد یا خیر ؟
2. آگر شخصی می خواست به حسن هدیه بدهد و اتفاقاً در تطبیق شخص مقصود، اشتباهاً به حسین هدیه را داد و حسین نیز آن مال را گرفت و مصرف کرد، آیا بعداً که متوجه شد، می تواند به این دلیل که من نمی خواستم به شما هدیه بدهم و اشتباهی شده می تواند پس بخواهد؟
جواب : در هر دو فرض مسئله، واهب حق رجوع دارد و طرف مقابل بعد از دانستن قضیه، ضامن می باشد.
صحت بعض كتابها و احاديث
سوال : برخی بر تایید مدعایشان در رد اجتهاد، تقلید و اصول فقه، روایت و حدیثی را از معصوم علیه السلام نقل می کنند که مضمون به آن احادیث آمده که اهل اجتهاد و تقلید، نفرین و لعن شده اند. برابر نصوص روایات و احادیث شیعه، این صحبتها چقدر صحت دارد و اینکه آیا واقعا در نصوص روایات و احادیث، عمل اجتهاد و تقلید منع شده و آنهایی که اهل اجتهاد و تقلید هستند، مورد لعن و نفرین هستند؟
جواب : اجتهادی که مورد لعن قرار گرفته است اجتهاد به معنای رایج میان اهل سنت است که به معنای استصلاح، استحسان، قیاس و امثال آن است نه اجتهاد به معنای رجوع به آیات و روایات صادر از معصومین علیهم السلام و استظهار از آنها و یا اعمال قواعد و اصول ثابت شده به وسیله آنها و تفصیل این مساله در جای خودش است.
وصيّت
سوال : در مورد اثاث باقیه میت یا هر مالی که برای امور خیریه عام المنفعه اختصاص داده است و متولی مشخصی ندارد که عهده دار آن امور گردد، آیا در حکم موقوفات عامه خواهد بود که اداره آن با حاکم شرع است؟
جواب : اگر میت در زمان حیات خود وصیت کرده باشد، وصی موظف به اجرای وصیت است و چنانچه وصی نتواند یا نخواهد کارهای میت را انجام دهد، حاکم شرع عهده دار امور آن می گردد.
خواندن دوباره نماز
سوال : در نمازهايي كه ترتيب بین آنها واجب است، مانند ظهر و عصر يا مغرب و عشا، آيا باطل بودن نماز اول (ظهر يا مغرب) سبب باطل شدن نماز دوم (عصر يا عشا) مي شود؟ (كسي كه متوجه مي شود كه نماز ظهر يا مغربش باطل بوده، آيا بايد نماز عصر يا عشا را هم دوباره بخواند؟)
جواب : خواندنِ دوباره نماز عصر و عشاء، در فرض سؤال لازم نیست.
شرایط امام جماعت
سوال : آیا شخصی که دست راست ایشان از آرنج قطع باشد، می تواند امام جماعت شود؟
جواب : اشکال دارد.
اجرت آرایشگری
سوال : اگر آرایشگری، خانمی را آرایش کند که می داند آن خانم از آن در حرام استفاده می کند، ولی خود آرایشگر چنین قصدی ندارد، در این صورت:
1. آیا مالک اجرت دریافتی می شود؟
2. آیا این عمل آرایشگر، حرام شمرده می شود؟
3. آیا این عمل، اعانت بر گناه محسوب می شود؟
جواب : 1) بله، مالک می شود.
2) در صورتی که قصد حرام نکند، اشکال ندارد.
3) خیر.
شرایط امام جماعت
سوال : ما جمعی از دانشجویان و ساکنین کانادا هستیم که هر هفته جلسات تفسیر قران داریم و هر روز نماز جماعت را با هم می خوانیم. جدیداً شبهه ای در زمینه اقتداء به امام جماعت ایجاد شده و این شبهه باعث شده عزیزانی که به عنوان امام جماعت به نماز می ایستادند و دیگران به آنها اقتداء میکردند دچار تردید شده اند.
شرایط امام جماعتی که دیگران به آنها اقتداء می کردند به این نحو بود که عزیزان هر دفعه یک نفر از خود دانشجویان معتقد به عنوان امام جماعت انتخاب می شد که البته روحانی هم نیستند و بقیه به ایشان اقتداء می کردند.
شبهه این هست که تعدادی از دوستان متذکر شدند که اگر امام جماعت محاسن نداشته باشند، شرایط عدل از ایشان ساقط شده و دیگر شرایط امام جماعت را ندارد. عزیزانی که به عنوان امام جماعت انتخاب می شوند اگرچه محاسن ندارند ولی همه جزو معتقدین به قران و نماز که رکن های اساسی در دین هست می باشند.
حال به نظر شما آیا نماز جماعت به این دلیل باید حذف شود یا می توان با این حالت به نماز جماعت ادامه داد؟
جواب : در مفروض سؤال، می تواند ادامه دهد.
خرید مبتنی بر استعلام
سوال : فردی پیش از خرید، اقدام به دریافت استعلام قیمت (پیش فاکتور) از فروشنده می‌نماید. سپس معامله معاطاتی بر مقدار، جنس و وصف معلوم بین طرفین انجام می‌پذیرد. اکنون پس از انجام معامله، طرفین در مقدار، جنس و وصف مبیع اختلاف پیدا کرده اند. مستدعی است در فرض عدم امکان تراضی بین طرفین، پاسخ بفرمایید؛
آپا استعلام قیمت (پیش‌فاکتور) قرینه حالیه بر مقدار، جنس و وصف مبیع است؟
در فرض شک در قرینه بودن استعلام قیمت بر مقدار، جنس و وصف، تکلیف فروشنده چیست؟ آیا ملزم است مقدار بیشتر و جنس بهتر را تسلیم نماید؟
جواب : چنانچه خرید مبنی بر آن استعلام باشد و از آن تخلف شده باشد، مشتری حق فسخ دارد.