استفتائات برگزیده
اگر از جایی ماشینی را سوار شدم که من را به مکان معلومی برساند و مقدار کرایه نیز معلوم بود ولی دربین راه من را پیاده کرد و گفت بقیه مسیر را نمی روم. من نیز به او کرایه را ندادم. آیا من به صاحب تاکسی بدهکار هستم؟
بعید نیست در فرض مذکور اجاره به نحو مقید باشد و مالک تاکسی مستحق اجرتی نباشد؛ لیکن احتیاط در مصالحه و پرداخت اجرت المثل است.
استفاده از کافوری که حاصل فرآیندهای شیمیائی و مصنوعی بر روی مواد شیمیائی می باشد و در آن به هیچ وجه از گیاه استفاده نشده و با آن کافوری که از منابع گیاهی و طبیعی به دست می آید کاملاً متفاوت است، برای تغسیل میت چه حکمی دارد؟
چنانچه کافور باشد، مانند کافورهای گیاهی، اشکال ندارد.
با توجه به اینکه اهل تسنن متعه را قبول ندارند، آیا متعه دختر باکره سنی موافق متعه شدن توسط مرد شیعه، جایز است؟
بله، جایز است.
آیا رجوع به یک مجتهد دیگر، در یک باب خاص فقهی مجاز است؟
تبعيض در تقلید بین دو مجتهد متساوی در علمیت، جايز است؛ به شرط اين كه منتهى به علم اجمالى به مخالفت عملى با واقع در صورت عمل به فتواى هردو مجتهد نگردد، مانند اين كه يكى از دو مجتهد فتوا به واجب نبودن جلسه استراحت و وجوب سه بار خواندن تسبيحات اربعه داده و مجتهد ديگر جلسه استراحت را واجب دانسته، ولى يك بار تسبيحات اربعه را كافى مى‏ داند، پس جايز نيست مقلّد نماز را بدون جلسه استراحت و با يك بار تسبيحات اربعه بخواند؛ چون در اين صورت نماز او مخالف با هر دو فتوا است. 
قرضی ربوی صورت گرفته و قرض گیرنده جهت تضمین اصل و سود قرض ربوی، وکالتی محضری به قرض دهنده جهت خرید و فروش ملک داده است. حال با توجه به نامشروع بودن اصل قرارداد (قرض ربوی) و جهت وکالت (تضمین قرض ربوی)، 1- آیا وکالت منعقد شده وجاهت شرعی دارد یا خیر؟ 2- اعمال وکالت و انجام معامله توسط وکیل (ربا دهنده) صحیح است؟
وکالت مزبور در عقد قرض صحیح است، هر چند شرط ربا باطل است و فروشنده می تواند نسبت به برداشت اصل قرض (و نه سود آن) از ثمن معامله اقدام کند.
حدود پنج ماه است شوهرم به رحمت خدا رفته است و فرزندی ندارم. حدود 80 درصد منزلی که در آن زندگی می کنم مال برادر شوهرم می باشد. در حال حاضر برادران شوهرم و خواهرانش می گویند: ارث برادر مرحوم ما باید تقسیم شود، لطفاً بفرمایید ارث بنده چه مقدار است؟
هرگاه 20 درصد از خانه ملک شوهر شما بوده است، در صورتی که شوهر شما فرزندی از همسر دیگر نداشته باشد، یک چهارم و در صورتی که فرزند دارد یک هشتم از قیمت 20 درصد سهم الارث شما است.
1- شرعاً معاملات ناقله بر مرهونه، محکوم بر صحت است یا عدم نفوذ واختیار آن به دست مرتهن می باشد؟
2- در صورت شرط مرتهن بر راهن به عدم معاملات ناقله نسبت به مرهونه؛ شرعاً معامله ناقله چنین مرهونه ای؛ محکوم به صحت است یا از ابتدا باطل است؟
3- درصورت مخالفت مرتهن با بیع مرهونه، شرعاً حقوق مشتری نسبت به مبیع رهنی از نوع عینی است یا حقوق مشتری ازنوع دینی و بر عهده راهن فروشنده می باشد؟ در چنین فرضی ضمان راهن بایع در قبال مشتری مرهونه؛ ملحق به احکام مستحق للغیر در آمدن مبیع می باشد یا دارای احکام مخصوص به خود می باشد؟
1) اقوی صحت معامله ناقله بر عین مرهونه، بدون اجازه مرتهن است؛ لیکن برای مشتری در صورت جهل، خیار و حق فسخ ثابت می شود؛ زیرا مرتهن می تواند در صورت عدم اداء راهن، حق خود را از عین مرهونه بگیرد.
2) محکوم به صحت است؛ لیکن تخلف راهن از شرط اگر در عقد قرض باشد، موجب حق فسخ دین مؤجل قبل از آجل می شود.
3) پاسخ آن در جواب سؤال اول، مشخص شد.
1. کف سرویس بهداشتی با ادرار نجس شده، اما اصل ادرار رفته و کف سرویس دارای نم و رطوبت ناشی از ادرار هست و خشک نشده است؛ چنانچه آب قلیل روی آن بریزد و ترشح به دیوار مجاور کند، دیوار نجس می شود. حال اگر دیوار خشک شود، آیا باز هم نجس کننده است؟ یعنی آیا این ترشح آب قلیل، یک واسطه محسوب می شود یا خیر؟
2. اگر پلاستیکی غرق در ادرار شده باشد و آنرا تا بزنیم و در کناری بگذاریم. و پس از یکروز آب قلیل بر آن بریزد و ترشح کند، محلی که ترشح شده نجس می شود؟ (البته سطح بیرون پلاستیک پس از گذشت این زمان، حتما خشک شده، اما رطوبت لابه لای پلاستیک، خشک نشده).
1) ترشحات آب قلیلی که با جائی که متنجس به بول است و هنوز خشک نشده، برخورد کرده، نجس و منجس است و شیء جامدی که با آن مایع متنجس ملاقات کند که در مفروض سؤال دیوار است، بنابر احتیاط منجّس است.
2)اگر در سطح ملاقی با آب قلیل عین نجاست نباشد و فقط متنجس باشد، آب قلیل متنجس نمی شود.
اگر وضوی امام جماعت در بین نماز جماعت باطل شد، آیا واجب است نماز خود را رها کند یا اینکه می‌تواند نماز را به صورت صوری ادامه داده و بعداً نمازش را اعاده کند؟
 
 باید از نماز به بهانه ای خارج شود و مأمومین نمازشان فرادا می شود.
 
چنانچه تعدادی سکه بهار آزادی، در عقد دائم به عنوان مهریه قرار داده شود و زوجه در زمان زوجیت و سکونت در منزل زوج، تنها به جهت اثبات علاقه به زندگی مشترک با وی و بدون دریافت هیچ معوضی، نظیر اخذ حق طلاق و ... همانند یک معامله صوری اقدام به بخشش آن نماید، از نظر شرع مقدس اسلام با عنایت به عین بودن سکه بهار آزادی و به تبع آن عدم دلالت و موضوعیت ابراء ذمه، صحیح بوده و یا اساسا ماهیت آن عقد هبه می باشد؟
چنانچه سکه ها معین بوده است و عین  آنها را بخشیده باشد، عمل مزبور ماهیتش هبه است و چنانچه سکه ها معین نبوده است و زوجه آن ها را بخشیده باشد، عمل مزبور ابراء است و در هر دو صورت قصد جدی زوجه لازم است.
پرداخت اجرت
سوال :

اگر از جایی ماشینی را سوار شدم که من را به مکان معلومی برساند و مقدار کرایه نیز معلوم بود ولی دربین راه من را پیاده کرد و گفت بقیه مسیر را نمی روم. من نیز به او کرایه را ندادم. آیا من به صاحب تاکسی بدهکار هستم؟

جواب :

بعید نیست در فرض مذکور اجاره به نحو مقید باشد و مالک تاکسی مستحق اجرتی نباشد؛ لیکن احتیاط در مصالحه و پرداخت اجرت المثل است.

کافور صنعتی
سوال :

استفاده از کافوری که حاصل فرآیندهای شیمیائی و مصنوعی بر روی مواد شیمیائی می باشد و در آن به هیچ وجه از گیاه استفاده نشده و با آن کافوری که از منابع گیاهی و طبیعی به دست می آید کاملاً متفاوت است، برای تغسیل میت چه حکمی دارد؟

جواب :

چنانچه کافور باشد، مانند کافورهای گیاهی، اشکال ندارد.

ازدواج موقت
سوال :

با توجه به اینکه اهل تسنن متعه را قبول ندارند، آیا متعه دختر باکره سنی موافق متعه شدن توسط مرد شیعه، جایز است؟

جواب :

بله، جایز است.

تقلید
سوال :

آیا رجوع به یک مجتهد دیگر، در یک باب خاص فقهی مجاز است؟

جواب :

تبعيض در تقلید بین دو مجتهد متساوی در علمیت، جايز است؛ به شرط اين كه منتهى به علم اجمالى به مخالفت عملى با واقع در صورت عمل به فتواى هردو مجتهد نگردد، مانند اين كه يكى از دو مجتهد فتوا به واجب نبودن جلسه استراحت و وجوب سه بار خواندن تسبيحات اربعه داده و مجتهد ديگر جلسه استراحت را واجب دانسته، ولى يك بار تسبيحات اربعه را كافى مى‏ داند، پس جايز نيست مقلّد نماز را بدون جلسه استراحت و با يك بار تسبيحات اربعه بخواند؛ چون در اين صورت نماز او مخالف با هر دو فتوا است. 

قرض ربوی
سوال :

قرضی ربوی صورت گرفته و قرض گیرنده جهت تضمین اصل و سود قرض ربوی، وکالتی محضری به قرض دهنده جهت خرید و فروش ملک داده است. حال با توجه به نامشروع بودن اصل قرارداد (قرض ربوی) و جهت وکالت (تضمین قرض ربوی)، 1- آیا وکالت منعقد شده وجاهت شرعی دارد یا خیر؟ 2- اعمال وکالت و انجام معامله توسط وکیل (ربا دهنده) صحیح است؟

جواب :

وکالت مزبور در عقد قرض صحیح است، هر چند شرط ربا باطل است و فروشنده می تواند نسبت به برداشت اصل قرض (و نه سود آن) از ثمن معامله اقدام کند.

ارث همسر
سوال :

حدود پنج ماه است شوهرم به رحمت خدا رفته است و فرزندی ندارم. حدود 80 درصد منزلی که در آن زندگی می کنم مال برادر شوهرم می باشد. در حال حاضر برادران شوهرم و خواهرانش می گویند: ارث برادر مرحوم ما باید تقسیم شود، لطفاً بفرمایید ارث بنده چه مقدار است؟

جواب :

هرگاه 20 درصد از خانه ملک شوهر شما بوده است، در صورتی که شوهر شما فرزندی از همسر دیگر نداشته باشد، یک چهارم و در صورتی که فرزند دارد یک هشتم از قیمت 20 درصد سهم الارث شما است.

کسب و در آمد
سوال :

پولی که در کشورهای خارجی از راه سگ شویی بدست می آید، حلال است یا حرام؟

جواب :

اشکال ندارد.

ازدواج در زمان عده
سوال :

اگر زنى با مردی دو بار ازدواج كند، به طوريكه ازدواج اول منقطع و در زمان عده طلاق از همسر قبلى بوده و ازدواج دوم دايمى و خارج از زمان عده صورت گرفته باشد، آيا به استناد اينكه اولين ازدواج او در زمان عده صورت گرفته، ازدواج دوم او نيز باطل است؟

جواب :

چنانچه پس از ازدواج موقت اول در حال عده طلاق، آمیزش صورت گرفته باشد، بر زوج حرام مؤبد است و بالطبع ازدواج دوم باطل خواهد بود؛ ولی اگر پس از ازدواج اول در حال عده طلاق، آمیزشی صورت نگرفته باشد و هر دو جاهل به حکم و موضوع باشند و ازدواج دوم پس از گذشت عده طلاق واقع شده باشد، ازدواج دوم صحیح است.

معامله واقع بر عین مرهونه
سوال :

1- شرعاً معاملات ناقله بر مرهونه، محکوم بر صحت است یا عدم نفوذ واختیار آن به دست مرتهن می باشد؟


2- در صورت شرط مرتهن بر راهن به عدم معاملات ناقله نسبت به مرهونه؛ شرعاً معامله ناقله چنین مرهونه ای؛ محکوم به صحت است یا از ابتدا باطل است؟


3- درصورت مخالفت مرتهن با بیع مرهونه، شرعاً حقوق مشتری نسبت به مبیع رهنی از نوع عینی است یا حقوق مشتری ازنوع دینی و بر عهده راهن فروشنده می باشد؟ در چنین فرضی ضمان راهن بایع در قبال مشتری مرهونه؛ ملحق به احکام مستحق للغیر در آمدن مبیع می باشد یا دارای احکام مخصوص به خود می باشد؟

جواب :

1) اقوی صحت معامله ناقله بر عین مرهونه، بدون اجازه مرتهن است؛ لیکن برای مشتری در صورت جهل، خیار و حق فسخ ثابت می شود؛ زیرا مرتهن می تواند در صورت عدم اداء راهن، حق خود را از عین مرهونه بگیرد.


2) محکوم به صحت است؛ لیکن تخلف راهن از شرط اگر در عقد قرض باشد، موجب حق فسخ دین مؤجل قبل از آجل می شود.


3) پاسخ آن در جواب سؤال اول، مشخص شد.

سرایت نجاست
سوال :

1. کف سرویس بهداشتی با ادرار نجس شده، اما اصل ادرار رفته و کف سرویس دارای نم و رطوبت ناشی از ادرار هست و خشک نشده است؛ چنانچه آب قلیل روی آن بریزد و ترشح به دیوار مجاور کند، دیوار نجس می شود. حال اگر دیوار خشک شود، آیا باز هم نجس کننده است؟ یعنی آیا این ترشح آب قلیل، یک واسطه محسوب می شود یا خیر؟


2. اگر پلاستیکی غرق در ادرار شده باشد و آنرا تا بزنیم و در کناری بگذاریم. و پس از یکروز آب قلیل بر آن بریزد و ترشح کند، محلی که ترشح شده نجس می شود؟ (البته سطح بیرون پلاستیک پس از گذشت این زمان، حتما خشک شده، اما رطوبت لابه لای پلاستیک، خشک نشده).

جواب :

1) ترشحات آب قلیلی که با جائی که متنجس به بول است و هنوز خشک نشده، برخورد کرده، نجس و منجس است و شیء جامدی که با آن مایع متنجس ملاقات کند که در مفروض سؤال دیوار است، بنابر احتیاط منجّس است.


2)اگر در سطح ملاقی با آب قلیل عین نجاست نباشد و فقط متنجس باشد، آب قلیل متنجس نمی شود.

فقهی
سوال :

اگر وضوی امام جماعت در بین نماز جماعت باطل شد، آیا واجب است نماز خود را رها کند یا اینکه می‌تواند نماز را به صورت صوری ادامه داده و بعداً نمازش را اعاده کند؟


 

جواب :

 باید از نماز به بهانه ای خارج شود و مأمومین نمازشان فرادا می شود.


 

بخشش مهریه
سوال :

چنانچه تعدادی سکه بهار آزادی، در عقد دائم به عنوان مهریه قرار داده شود و زوجه در زمان زوجیت و سکونت در منزل زوج، تنها به جهت اثبات علاقه به زندگی مشترک با وی و بدون دریافت هیچ معوضی، نظیر اخذ حق طلاق و ... همانند یک معامله صوری اقدام به بخشش آن نماید، از نظر شرع مقدس اسلام با عنایت به عین بودن سکه بهار آزادی و به تبع آن عدم دلالت و موضوعیت ابراء ذمه، صحیح بوده و یا اساسا ماهیت آن عقد هبه می باشد؟

جواب :

چنانچه سکه ها معین بوده است و عین  آنها را بخشیده باشد، عمل مزبور ماهیتش هبه است و چنانچه سکه ها معین نبوده است و زوجه آن ها را بخشیده باشد، عمل مزبور ابراء است و در هر دو صورت قصد جدی زوجه لازم است.

مغارسه
سوال :

شخصی زمینی را در اختیار فرد دیگری قرار می دهد تا در آن درختان ثمری بکارد و باغی احداث کند و حاصل محصول باغ، بین مالک و غارس نصف شود. آیا این قرارداد صحیح است؟ (در کتاب تحریرالوسیله، بخش مساقات، مغارسه باطل دانسته شده است).

جواب :

مشهور بطلان است مگر به جعاله برگردد ولیکن بعید نیست به عنوان معامله ای مستقل مانند مساقات نیز صحیح باشد.

پرورش
سوال :

اینجانب از اقلیت های مذهبی ارامنه (مسیحی) به عرض می رساند: با عنایت به اینکه پرورش خوک در اقلیت های مذهبی مسیحی منعی ندارد و از آن برای بکارگیری چربی در صنعت صابون سازی، تهیه نخ بخيه و مانند آن استفاده می شود و نیز احداث یک واحد پرورش خوک علاوه بر اشتغال زایی کارگران بیکار ارمنی موجب ارزآوری از طریق صادرات آن به کشورهای همجوار از جمله ارمنستان و چین خواهد بود، استدعا دارد نظر مبارک را در مورد این عمل مرقوم فرمائید.

جواب :

در این گونه موارد باید طبق مقررات قانونی جمهوری اسلامی عمل شود.

صادقی
سوال :

در صورتی که نمازگزار در بین نماز به قصد قربت به خداوند متعال و یا به قصد ثواب آخرت بر مصائب اهل بیت (علیهم السلام) خصوصاً امام حسین (علیه السلام) با صدای بلند گریه کند نمازش باطل می شود یا خیر؟

جواب :

گریه به قصد ثواب آخرت بر مصائب اهل بیت (علیهم السلام) و امام حسین (علیه السلام) در نماز با صدای بلند اشکال ندارد.

صادقی
سوال :

در صورتی که نمازگزار در بین نماز به قصد قربت به خداوند متعال و یا به قصد ثواب آخرت بر مصائب اهل بیت (علیهم السلام) خصوصاً امام حسین (علیه السلام) با صدای بلند گریه کند نمازش باطل می شود یا خیر؟

جواب :

گریه به قصد ثواب آخرت بر مصائب اهل بیت (علیهم السلام) و امام حسین (علیه السلام) در نماز با صدای بلند اشکال ندارد.

شرط ضمن عقد نکاح
سوال :

بنده جوانی مذهبی هستم در شرف ازدواج، خانم شرط کرده باید ذیل عقدنامه شرط زیر نیز آورده شود و این جدای آن شرطی است که اگر بی دلیل طلاقشان بدهم باید تا نصف اموالم را به ایشان بدهم. شرط دیگری که دارند این است: اینجانبان علاوه بر قبول بند الف، در کلیه اموال یکدیگر بعد از عقد در هر شرایط سهیم خواهیم بود و اموال به صورت یک دوم خواهد بود، آیا این شرط خلاف شرع نمی باشد؟

جواب :

اگر به نحو شرط فعل باشد، هر دو شرط مذکور در ضمن عقد نکاح صحیح است و اگر به نحو شرط نتیجه باشد، در هر دو فرض اشکال دارد.

ساخت و ساز مسجد
سوال :

آیا می توان در کنار مسجد و مماس با دیوار مسجد، دستشویی (بیت الخلاء) ساخت؟

جواب :

ساخت دستشویی در کنار مسجد با رعایت احترام مسجد و عدم سرایت نجاست به مسجد، مانعی ندارد.


 

وقف و تولیت
سوال :

واقفین ملکی در هنگام انشای صیغه وقف شخص خاصی را به عنوان متولی تعیین نمودند و تولیت پس از وی را به متولیان منصوب توسط این شخص قصد و انشا کردند، اما در هنگام تنظیم سند رسمی وقف در دفتر خانه اسناد رسمی اشتباهی در ادای الفاظ رخ داد و عبارت متولیان بعدی منصوب توسط این متولی در داخل سند درج نشد. این واقفین سپس اعلام اشتباه نموده و قصد واقعی خود را مبنی بر اختیار تعیین متولی توسط متولیان بعدی در سند دیگری اعلام نمودند. آیا اظهار بعدی این اشتباه، تغییر در وقف می باشد یا با توجه به قصد انشای اولیه واقفین که اختیار تعیین متولی را به متولی اولیه داده اند، تعیین متولی بعدی توسط متولی اولیه معتبر و صحیح است؟

جواب :

در مفروض سؤال، اظهار بعدی واقفین تغییر در وقف نیست و باید همانگونه عمل شود که در هنگام انشاء صیغه وقف از سوی واقفین معین گریده است.

عزاداری
سوال :

استفاده از گروه موزیک به اصطلاح گروه مارش نوازی عزا، به صورت گروه های چند نفره و متشکل از اقسام آلات موسیقی برای قراردادن در جلوی دسته های عزاداری که امروزه هم رایج شده، چه حکمی دارد و آیا ورود آن ها به تکایا وحسینیه ها جایز می باشد؟

جواب :

اجرای برنامه های حلال، جایز است.