استفتائات برگزیده
اگر کسی مرتد شود و سپس مسلمان شود، آیا قضای نمازهای آن مدت که مرتد بوده بر او واجب است ؟
طبق فتوای معظم له، قضای نمازهای آن مدت واجب است.
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
نماز
سوال :

در رساله توضیح المسائل آمده است :"اگر شخص سهوا یا از روی فراموشی وضویش قبل از سلام باطل شود، بعید نیست که اعاده لازم نباشد ." لطفا بفرمایید: منظور از قبل از سلام یعنی در کدام قسمت نماز؟ آیا در صورت ذکر شده، اعاده نماز واجب است یا خیر؟

جواب :

طبق نظر معظم له: منظور از "قبل از سلام"، بعد از تشهد در آخر نماز است که در صورت مذکور، اعاده نماز واجب نیست. ضمنا لازم به ذکر است که سلام اول( یعنی السلام عیلک ایها النبی...) جزء مستحب شمرده می شود.

وضو و غسل
سوال :

در وضو و غسل آیا شستن موهای دست و بدن و در وضو مسح موی روی پا، واجب است ؟

جواب :

طبق نظر معظم له: واجب است.

انحراف از قبله
سوال :

انحراف عمدی از قبله در نماز تا چند درجه جایز است ؟

جواب :

طبق فتوای معظم له، انحراف عمدی از قبله به اندازه ای که به صدق عرفی استقبال قبله مضر نباشد، اشکال ندارد.

قضای نماز بعد از ارتداد
سوال :

اگر کسی مرتد شود و سپس مسلمان شود، آیا قضای نمازهای آن مدت که مرتد بوده بر او واجب است ؟

جواب :

طبق فتوای معظم له، قضای نمازهای آن مدت واجب است.

پرورش حیوانات
سوال :

با توجه به اینکه گوشت و شیر اسب و الاغ آزاد و غیر اهلی حلال می باشد. آیا می توان مزارع پرورش تولید اسب و الاغ گوشتی ایجاد نمود؟

جواب :

بنابر نظر معظم له: گرچه پرورش و تولید آن فی نفسه اشکال ندارد؛ لیکن در هنگام فروش آن گوشت لازم است حقیقت آن را به خریدار بگوید و جایز نیست آن را به عنوان گوشت دیگری مانند گوشت گوسفند و گاو بفروشد.

نماز . غسل ، وضو ، تیمم
سوال :

ریا یا انجام عمل برای غیر خدا یا هم برای خدا و هم برای دیگران، در کدام بخش از نماز، وضو یا غسل باعث بطلان عمل، نمیشود ؟

جواب :

طبق نظر معظم له، در تمام بخش های مذکور یعنی در تمام اجزای نماز، وضو و غسل ریا حرام و موجب بطلان عمل است.

شرط ضمن عقد بيع
سوال :

خواهشمند است در خصوص مورد ذيل نظر آيه العظمي شاهرودي را اعلام فرماييد؟ چنانچه در قرارداد خريد و فروش منزل، با توافق طرفين شرط شود كه در مهلت معينی فروشنده مكلف به تنظيم سند ملك به نام خريدار است، در صورت عدم تنظيم سند در مهلت مقرر، خسارت يا وجه التزام تعيين گردد. در صورت عدم تنظيم سند در مدت مقرر، آيا اخذ خسارت يا وجه التزام مندرج در قرارداد در صورت عدم تنطيم سند در مدت مقرر شرعي است يا خير؟

جواب :

طبق فتوای معظم له، در فرض سؤال اخذ خسارت یا وجه التزام مندرج در قرارداد شرعی است و اشکال ندارد.

ازدواج
سوال :

چند سال قبل با یک خانم مطلقه عقد کردیم. به دلیل شرایط تحصیلی دخترش که از جدایی پدر و مادر هم آسیب روحی دیده بود موضوع علنی نشد تا این که چند سال بعد مشاور مدرسه دختر گفت برای مدیریت وضعیت درسی دختر باید پدرش برگردد تا آسیب های روحی وی کم شود. خانم با این شرط قبول کرد پدر برگردد که هیچ ارتباطی با هم نداشته باشند و فقط حفظ ظاهر برای دخترشان باشد تا سال آینده که دخترشان وارد دانشگاه شد دوباره پدر برود و البته این آقا از حضور من هم مطلع شد. حال در شرایط فعلی ارتباط من و این خانم از نظر شرعی به ویژه در ارتباطات زن و شوهری چه وضعیتی دارد؟

جواب :

طبق نظر معظم له: اگر منظور صرف هم زیستی است بدون ازدواج و روابط زناشویی، در صورتی جایز است که تمام موازین شرعی مراعات شود و به طور کلی این خانم و شوهر اول نامحرم هستند و تمام احکام زن و مرد نامحرم بر آنان جاری است؛ اما روابط شما با خانم، اگر ایشان همچنان همسر و زوجه شما است و طلاقی صورت نگرفته باشد مانند قبل ارتباط زن و شوهری شما با ایشان جایز و بدون اشکال است. 

مراجعه به پزشک مرد
سوال :

لطفا بفرمایید: مراجعه زنان به مردان پزشک و معاینه آن ها توسط پزشک، آیا جایز است؟

جواب :

طبق نظر معظم له: معاینه زنان توسط پزشک نامحرم بدون ضرورت در صورتی که همراه با نظر و یا لمس بدن باشد، جایز نیست؛ اما در صورت ضرورت(مثلا پزشک زن وجود نداشته باشد) یا در صورتی که پزشک مرد برای حال مریض بهتر باشد، اشکال ندارد.

نحوه محاسبه ده روز اقامت
سوال :

اگر کسی هنگام نماز مغرب به مکانی که می خواهد قصد ده روز کند برسد، چگونه ده روز را محاسبه می کند؟ آیا باید به صورت هر شبانه روز 24 ساعت محاسبه کند؟ محاسبه عادت زنان مثلا کسی که عادت هفت روزه دارد، چگونه محاسبه می شود؟

جواب :

ده روز را به صورت ده روز باید محاسبه نماید بدون احتساب شب ها؛ البته اگر همین شب اول قصد ده روز کامل را که از فردای این شب شروع می شود تا غروب روز دهم نماید، نماز همین شب اول هم تمام است. محاسبه عادت زنان نیز باید به همین صورت باشد، یعنی اقل حیض عبارت است از سه روز و دو شب که در میان سه روز است.

بذل مدت عقد موقت
سوال :

بنده مقلد آیت الله العظمی هاشمی شاهرودی هستم و برای عقد موقت با خانمی به رساله ایشان مراجعه کردم که فرموده بودند بنا بر احتیاط واجب عقد موقت بدون اذن پدر صحیح نمی‌باشد. بنابراین، بنده با رعایت الأعلم فلأعلم به فتوای مرجع بعدی مراجعه کردم که ایشان قائل به صحت عقد موقت با دختر بالغه و رشیده بدون اذن پدر می‌باشند. پس، بدون اذن پدر اقدام به انعقاد عقد موقت ۹۹ ساله با تعیین مهریه مشخص نمودیم. اما پس از گذشت مدت زمانی، بدون بذل مدت عقد موقت با اذن پدر ایشان برای عقد دائم در محضر حاضر شدیم و عقد دائم کردیم. قبل از هر چیز، عاقد سؤال کرد که آیا بین شما عقد موقتی بوده است؟ من برای حفظ حیثیت و آبروی دختر پاسخ دادم خیر! و همسرم نیز با اشاره پاسخ منفی داد! آیا بدون اذن پدر عقد اول (موقت) صحیح بوده است؟ عقد دوم، یعنی دائم -بدون بذل مدت عقد موقت- صحیح می‌باشد یا باطل است؟ آیا پاسخ خیر بنده به معنای بذل مدت نمی‌باشد؟ اگر عقد دائم باطل است چه باید کرد؟ آیا برای تجدید عقد دائم نیاز به اذن مجدد پدر می‌باشد یا همان اذن اولیه کفایت می‌کند؟ لازم به ذکر است قصد هر دوی ما در آن زمان پایان دادن به عقد موقت و انعقاد عقد دائم بوده است.

جواب :

بنا بر نظر معظم له: عقد اول بدون اذن پدر در مفروض سؤال، صحیح بوده است و عقد دوم چون بدون بذل مدت بوده است، باطل است و پاسخ منفی شما به معنای بذل مدت نیست؛ بلکه دروغ بوده است و اما در حال حاضر چنانچه بخواهید عقد دائم نمایید، باید بذل مدت انجام گیرد و سپس مجددا عقد دائم خوانده شود، لازم به ذکر است برای عقد دائم در این صورت نیاز به اذن مجدد پدر نیست.

سرایت نجاست
سوال :

احتراما به استحضار مي رساند اينجانب در يك باشگاه ورزشي فعاليت مي كنم. تمام كف اين باشگاه از لاستيكهاي فشرده فرش شده گاهي وقت ها افراد با كفش ورزشي وارد سرويس بهداشتي شده و پس از خروج با همان كفش ها وارد سالن فرش شده از لاستيكها مي شوند. آيا اين لاستيكها كف كفش را پاك مي كنند مانند زمين؟ حتي با همان كفش بر روي وسايل ورزشي مي روند و بعضي افراد با بدن عرق كرده و لباس مرطوب با اين وسايل تماس دارند. آيا با تماس بدن عرق كرده با اين وسايلي كه با كفش سرويس بهداشتي روي آن رفته، لباس مرطوب يا بدن عرق كرده و خيس نجس مي شود؟

جواب :

بنا بر نظر معظم له: اگرچه فرش مذکور پاک کننده نیست؛ لیکن تا زمانی که یقین به نجاست کف کفش و نیز چیزهایی که با آن تماس داشته حاصل نشده است، محکوم به طهارت هستند.

ارث
سوال :

پدر بزرگم سالها پیش فوت کرد، پدرم هم سال پیش فوت کرده، الان زمین پدربزرگم را عمویم فروخته است. آیا سهم من و برادرانم و مادرم یکسان است یا برادرام دو برابر من و مادرم سهم می گیرد؟

جواب :

سهم شما و برادرانتان و مادرتان از میراث پدرتان به این صورت است که هر یک از برادران دو برابر شما ارث می برند و مادرتان یک هشتم میراث پدرتان را ارث می برد.

توبه
سوال :

آیا گناهان جنسی مانند لواط و زنا اگر به صورت تجاوز باشد، حق الناس است؟ سالها قبل من توبه کردم برای جبران چه کارهایی باید انجام دهم تا مورد رحمت خدوند واقع شوم وحق الناس هم نباشد؟

جواب :

طبق نظر معظم له: در مورد لواط، لازم نیست کاری انجام دهید و باید توبه حقیقی نمایید؛ اما در مورد زنا چنانچه با ازاله بکارت همراه بوده است، باید علاوه بر توبه مقدار مهریه دختری مانند او را بپردازید.

تغییر نذر
سوال :

آیا صحیح است انسان نذری کند و بعد از مدتی، قبل از برآورده شدن حاجت نذر خود را تغییر دهد؟

جواب :

بنابر نظر معظم له: چنانچه صیغه نذر خوانده شده باشد، واجب است به همان عمل نماید و تغییر آن جایز نیست.

ربا
سوال :

اگر فروشنده بابت الباقی ثمن معامله ازخریدار طلبکار باشد و فروشنده بگوید: الباقی ثمن نزد شما بصورت وام بماند بشرط اینکه شما سود ۲۴% وام مشارکت مرا به بانک پرداخت کنی، آیا این عمل ربا و نوعی کلاه شرعی محسوب می شود؟

جواب :

طبق نظر معظم له: معامله مذکور، قرض با ربا است و جایز نیست.

نماز
سوال :

اگر تشدید حروف در نماز رعایت نشود، آیا نماز باطل است؟

جواب :

بنابر نظر معظم له: رعایت تشدید حروف در نماز، لازم است.

طلاق
سوال :

در هنگام خواندن صیغه طلاق حضور دو مرد عادل واجب است، در غیر اینصورت صیغه باطل است؛ اما به علت این که فعلاً این امر را در منزل انجام می دهم و تمایلی به حضور اقوام یا افراد غریبه به عنوان شاهد ندارم، آیا می توانم صیغه طلاق را خود شخصاً بدون حضور شاهد بخوانم تا بعداً در هنگام انجام امور اداری و دادگاهی با دو عادل تکرار کنم؟

جواب :

بنابر نظر معظم له: صیغه طلاق در فرض مسئله باطل است و باید دوباره با حضور و شنیدن دو شاهد عادل خوانده شود.

ربا
سوال :

آیا معامله کالای ربوی الف (مکیل و موزون) با کالای ب متشکل از اقلام ربوی و غیر ربوی، در صورتی که وزن کالای ربوی الف از وزن اقلام ربوی در کالای ب بیشتر باشد، مشروع است؟

جواب :

بنا بر نظر معظم له: در حرمت معامله ربوی لازم است عوضین(ثمن و مثمن) از جنس واحد و مکیل و موزون باشند و هم وزن نباشند؛ بنابر این معامله در فرض سؤال، اشکال ندارد.

انتقال مالکیت موقت
سوال :

بنده مالک اصلی یک ساختمان بودم. مالکیت ساختمان را به شخص دیگر (به عنوان امین) سپرده و شرط کردم که آن ساختمان توسط امین به طور موقت به نفع اشخاص دیگری اداره شود، به نوعی که منافع حاصل از ساختمان نه به امین که به ذی‌نفع‌ها برسد. در عین حال امین تنها یک نماینده معمولی نبوده و این اختیار را داشت که در صورت لزوم ساختمان را بفروشد یا ببخشد. ولی شرط شده بود که مالکیت کامل بر ساختمان نداشته باشد، به‌ گونه‌ای که بنده بتوانم بعد از دو سال اداره ساختمان را خود بر عهده بگیرم. همچنین ساختمان توسط طلبکاران امین قابل توقیف نباشد و به ورثه او نیز به ارث نرسد. امین هم در قبال این کار خود کارمزد دریافت می‌کرد. به علاوه این قرارداد در قالب وقف، وصیت، صلح، وکالت یا تعهد به نفع شخص دیگر نبوده است. سؤال بنده این است که آیا چنین فعالیتی مشروعیت داشته است و می‌توان آن را ذیل اصل آزادی قراردادها پذیرفت؟

جواب :

بنابر نظر معظم له، چنانچه قرارداد مذکور با قصد واقعی حقیقت وکالت باشد؛ اگر چه لفظ وکالت در بین نباشد، اشکال ندارد.