استفتائات برگزیده
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟
اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.
دین
سوال :

اگر شخصی دینی را ضمانت کرده باشد و دین را از حساب خود پرداخت کند و دوباره همان دین از طرف دائن مطالبه گردد، آیا این فعل از نظر شرع صحیح است؟

جواب :

در فرض مسئله ذمه مدیون بری شده و مطالبه دین صحیح نمی باشد.

ربا
سوال :

اگر بانک ها و مؤسسات مالی اعتباری اقدام به عقد قراردادهایی جهت پرداخت وام به مشتریان خود بنمایند و این قراردادها را به صورت مدنی تنظیم نمایند؛ بدون آن که موضوع آن دقیقا مشخص باشد و بانک نیز هیچگونه نظارتی بر نحوه معاملات مشتری خود نداشته باشد و صرفاً در آن نرخ سود مشخص شده باشد و بانک فقط اصل وام و سود مشخص آن را مطالبه نماید، آن هم به صورت روز شمار. به نظر حضرت عالی در فقه شیعه حکم این گونه قرارداد ها چگونه است؟

جواب :

چنانچه اخذ سود بر اساس یکی از عقود اسلامی باشد، اشکال شرعی ندارد؛ اما گرفتن مبلغ اضافی اگر به نحو شرط ضمن قرض یا به عنوان دیرکرد بر وام باشد، ربا محسوب می شود و حرام است.

شراکت
سوال :

1) ملاک تقسیم سود در مشارکت چیست؟


2) آیا یکی از شرکا می تواند بگوید فقط در سود شریک هستم و در ضرر سهیم نیستم؟ آیا این شرط در مشارکت ربا است؟

جواب :

1) ملاک تقسیم سود در مشارکت در صورتیکه توافق خاصی در این زمینه وجود نداشته باشد، سرمایه و سهم هرکدام از افراد است که براساس سهم خود، سود متناسب با آن را دریافت می کنند و البته برای عامل کار نیز می توان سهم بیشتری از سود قرار داد.


2) چنانچه هرکدام از شرکاء در ضمن عقد لازم دیگری شرط کنند که تنها در سود شریک باشند و نه در ضرر، این شرط صحیح و نافذ است.

مهر
سوال :

هرگاه زوجه مهریه خود را به زوج ابرا بنماید و یا ببخشد و زوجه غیرمدخوله باشد و از زوج طلاق بگیرد، آیا زوجه نصف مهر را باید به زوج بازگرداند؟

جواب :

بله، زوج مستحق نصف مهریه می باشد.

نکاح
سوال :

در نکاح نامه در قسمت صداق صراحتاً قید شده است: «یک جلد کلام الله مجید که عندالمطالبه بر ذمه زوج است». آیا تعیین مهریه به این کمیت و کیفیت اشکالی دارد؟ آیا می توان در مالیت این نوع مهریه، خدشه ای وارد کرد؟ بر فرض وقوع رابطه زناشویی آیا مهرالمثل هم تعلق می گیرد و یا مهریه همان کلام الله مجید است؟

جواب :

تعیین مهریه به این کمیت و کیفیت اشکالی ندارد، به شرط آنکه خصوصیات و اوصاف یک جلد کلام الله مجید (مانند اینکه کدام چاپ و دارای کدام ورق و...) معلوم باشد و هیچگونه خدشه ای بر مالیت این نوع مهریه نمی توان وارد نمود. در صورت وقوع ازدواج مهریه همان یک جلد کلام الله مجید خواهد بود و نه مهرالمثل و نه چیز دیگر.

قسامه
سوال :

زمانی که ادله قانونی و شرعی در وقوع قتل و انتساب آن علیه فردی وجود نداشته باشد و موضوع به قسامه برسد و با توجه به منشأ شرعی و فقهی قسامه، لطفاً در خصوص شرایط افراد سوگند خورنده ارائه طریق نمایید.

جواب :

باید افراد قسم خورنده با علم قسم یاد کنند نه با مسامحه، و عدالت شرط نیست. همچنین در صورتی قسامه برای قاضی حجت است و طریقیت دارد که علم بر خلاف آن یا بینه بر خلاف آن وجود نداشته باشد.

جهت قبله
سوال :

هفت سال است به دليل قطع نخاع، روی تخت هستم و نمازهايم را اجباراً روی تخت می خوانم، ولی خانه ما كوچک است و نمی توانم تختم رو به قبله باشد. تكليف نمازهايم چيست؟

جواب :

لازم نیست تخت را رو به قبله نمایید بلکه همین مقدار که بدن شما در حال نماز در جهت قبله باشد بدین صورت که اگر نشستید روبروی قبله باشید، کفایت می کند. در صورت عدم امکان، ابتدا باید پهلوی راست و در صورت عدم توان پهلوی چپ و در صورت عدم امکان، کف پا باید در هنگام نماز رو به قبله باشد.

خوردنی ها
سوال :

خوردن تخم مرغ و گوشت مرغی که بخشی از تغذیه اش از حشرات؛ همانند کرم، مگس، جیرجیرک و ملخ باشد، چه حکمی دارد؟

جواب :

خوردن تخم مرغ و گوشت مرغ در فرض مسئله، جایز است.

موقوفات
سوال :

آیا جایز است بنده در شهری، ملکی را با هدف درمان، اسکان یا افزایش سطح دانش و رفاه همشهریانم وقف نمایم و در سند وقف هم این موارد ذکر گردیده باشد ولی درآمد حاصل از موقوفه بنده در شهر ثالثی مصرف گردد؟

جواب :

واجب است درآمد موقوفه بر طبق صیغه وقف و نیت واقف مصرف گردد، لذا اگر نیت واقف صرف درآمد آن در همان شهر باشد، جایز نیست در شهر دیگر مصرف شود.

مبطلات روزه
سوال :

اگر انسان در حال روزه یکی از مبطلات روزه حتی استمنا را انجام دهد، آیا هم قضا و هم کفاره بر او واجب است؟

جواب :

اگر عمداً و از روی علم به مفطریت، یکی از مبطلات روزه را انجام دهد، هم قضا و هم کفاره افطار عمدی واجب می شود. همچنین اگر افطار بر حرام باشد مانند استمناء، کفاره جمع بر او واجب است.

استفاده از مشاعات
سوال :

در یک آپارتمان مسکونی، همسایه‌ای داریم که از فضاهای مشاعات و عمومی ساختمان (مانند موتورخانه، راه‌‌پله، پشت بام، حیاط و...) به عنوان محل نگهداری وسایل خود استفاده می‌نماید. اگرچه که ایشان به عنوان یکی از مالکان حق استفاده از فضای عمومی ساختمان را دارند؛ اما باقی همسایگان از کار ایشان رضایت ندارند. فعل ایشان به لحاظ شرعی چه حکمی دارد؟

جواب :

در صورتی که رضایت همه ساکنان محرز نشود، استفاده خصوصی از فضای مشاع ساختمان جایز نیست.

ارث
سوال :

پدرم در زمان حیات در جلسه ای و با حضور خانواده، نصف منزل مسکونی را به نام من کرد و گفت این سهم من از ارث هست و در بقیه خانه ارثی نمی برم. اما الان قانون می گوید ارث می برم. از بعضی روحانیها پرسیدم می گویند چیزی که در زمان حیات بخشیده شده، هبه است و ارث نیست؛ اما چون پدرم به من گفت ارث هست می ترسم بر گردنم باشد و این سهمی که قانون به من می دهد از نظر الهی سهم من نباشد. لطفا بفرمایید من باید چه کار کنم؟

جواب :

آن چه که والد مکرمتان در زمان حیاتشان به فرزندان خود هبه کرده و به تملک و قبض آن ها در آورده است، جزو ما ترک محسوب نمی شود و مابقی ما ترک باید بین فرزندان تقسیم شود و اگر در زمان حیاتشان شما تنها حق انتفاع از آن ملک را داشته اید و هبه صورت نگرفته باشد، این مقدار سهم از ملک مسکونی جزو ما ترک است و تمام آن ملک باید بین فرزندان تقسیم شود و آن چه پدر اعلام کرده که آن مقدار سهم الارث است و دیگر هیچ حقی از ارث ندارید، اعتباری ندارد و نوعی تعیین ارث از قبل است که باطل است.

شک
سوال :

اگر لباس در زمان عادت ماهانه نجس شده باشد و داخل ماشین بنشینم و از شدت گرما عرق کنم و متوجه خیسی شلوار بشوم ولی نگاه نکنم که آیا ماشین خیس شده یا نه و شک داشته باشم، آیا ماشین نجس شده است؟ آیا دست خیس کسانی که با محل نشستنم برخورد می کند، نجس می شود؟

جواب :

خیر، ماشین و دست شما نجس نشده است.

ازدواج
سوال :

آیا ازدواج با دختری مرتد و غیر معاند که به لفظ کلمه شهادتین را بگوید و زیر پرچم اسلام درآید، جایز است؟

جواب :

تا زمانی که ارتداد شخصی به طور کامل محرز نشده باشد، نمی توان حکم به ارتداد و کفر او کرد؛ لذا در صورت شک در ارتداد، می توان با آن دختر ازدواج کرد.

بیع
سوال :

در صورتی که در عقد بیع، مبیع مستحق للغیر باشد و خریدار پس از عقد متوجه این امر شود و مالک نیز عقد را تنفیذ نکند: 1- آیا این عقد از ابتدا باطل است؟ 2- آیا بایع فضولی اجازه اقاله این عقد را داشته است یا اینکه اقاله او نیز به تبع بطلان عقد بیع، باطل می باشد؟

جواب :

1) بله، عقد از ابتدا باطل است.


2) در هر صورت بایع فضولی، هیچ حقی ندارد.

خیار غبن
سوال :

در یک معامله ای بین شخصی به عنوان فروشنده و خریدار غبن ثابت شده است و غابن(فروشنده) قبول کرده که تفاوت قیمت را به مغبون(خریدار) بدهد و این کار هم صورت گرفته است. در چنین صورتی آیامغبون باز هم خیار غبن دارد یا خیر؟

جواب :

چنانچه فروشنده تفاوت قیمت را داده و خریدار هم آن را به عنوان تفاوت قیمت و ترک فسخ پذیرفته و دریافت نموده است، دیگر خیار فسخ به عنوان غبن ندارد.

استفاده از طلا برای مردان
سوال :

زینت کردن با طلا برای مرد در غیر نماز، چه حکمی دارد ؟

جواب :

پوشیدن و استفاده نمودن از طلا چه در نماز و چه در غیر نماز برای مرد، حرام است و ضمناً موجب بطلان نماز است.

پاکی آب
سوال :

اگر آب قلیل داخل تاتکر آب باشد و توسط لوله کشی به خانه منتقل شود، آیا حکم آب جاری را دارد؟

جواب :

خیر، حکم آب قلیل را دارد.

نماز و روزه قضا
سوال :

شخصی مدتی نماز قضا و روزه ی قضا به گردن دارد به دلیل آن که قبل از ۱۵ سالگی به بلوغ رسیده است ولی فکر می کرده است که تنها زمان بلوغ ۱۵ سالگی است. حال لطفاً بفرمائید: ۱- آیا بر او واجب است که نمازها و روزه های مذکور را قضا کند؟ ۲- در صورتی که جواب سؤال اول وجوب قضای نماز و روزه ها باشد، اگر شخص مذکور نماز و روزه اش را قضا نکند (البته درمورد روزه به دلیل بیماری فعلا قادر به گرفتن روزه نیست) ولی بخواهد وصیت کند که برایش به جا بیاورند، آیا گناه کرده است؟ ۳- اگر شخص مذکور از سن ۱۵ تا ۲۴ سالگی نیز نماز قضا داشته باشد (برای تمام روزهای این سال ها) آیا واجب است تا قبل از مرگ قضا نماید یا اینکه اگر وصیت کند که برای او انجام دهند، نیز کافی است؟

جواب :

1) در صورتی که یقین کند علائم بلوغ قبل از پانزده سالگی ظاهر شده است، واجب است نمازها و روزه های خود را قضا کند.


2) تا آن مقدار که توان دارد، باید نمازها و روزه ها را قضا کند و در صورتی که به خاطر مشقت و حرج نمازها و روزه های قضا مانده باشد، وصیت کند.


3) به هر مقدار که می تواند، واجب است قبل از مرگ قضا نماید.

مطهرات
سوال :

کدام یک از موارد ذیل پاک کننده کف پا، ته کفش و دیگر موارد مثل چرخ اتومبیل، ته عصا و ‌... است و کدام یک پاک کننده نیست:  الف) آسفالت  ب)چوب  ج)موزائیک، سرامیک و کاشی  د)فلز  ه)سنگ هایی که کف حیاط یا پیاده روها را با آن فرش می کنند  و) هرچیزی که متعارف است که با آن زمین را فرش کنند  ز) هر زمینی به جز سبزه، گیاه، حصیر و فرش.

جواب :

مطلق آن چه که عرفاً زمین محسوب می شود؛ مانند خاک یا سنگ مطهّر (پاک کننده) می باشد، در صورتی که عین نجاست به واسطه راه رفتن از بین برود. همچنین زمین باید پاک و خشک باشد. در بین موارد ذکر شده موزائیک و سنگ پاک کننده می باشد و سایر موارد پاک کننده نیست.