استفتائات برگزیده
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟
اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.
عقد نکاح
سوال :

آیا شرط بنایی نسبت به وجود صفت خاصی در یکی از متعاقدین، در عقود و به ویژه درعقد نکاح معتبر و لازم الوفاست؟ در حالت اعتبار آیا در صورت تخلف از آن (فقدان صفت مشروط از نوع شرط بنایی) مشروط له حق فسخ عقد نکاح را دارد یا خیر؟

جواب :

شرطی که در ضمن عقد ذکر نشده است معتبر و لازم الوفاء نیست و در صورت فقدان صفت مشروط حق فسخ عقد ثابت نیست مگر آنکه عنوان (تدلیس) در عقد نکاح صدق نماید.

مهر
سوال :

هرگاه زوجه مهریه خود را به زوج ابرا بنماید و یا ببخشد و زوجه غیرمدخوله باشد و از زوج طلاق بگیرد، آیا زوجه نصف مهر را باید به زوج بازگرداند؟

جواب :

بله، زوج مستحق نصف مهریه می باشد.

نکاح
سوال :

در نکاح نامه در قسمت صداق صراحتاً قید شده است: «یک جلد کلام الله مجید که عندالمطالبه بر ذمه زوج است». آیا تعیین مهریه به این کمیت و کیفیت اشکالی دارد؟ آیا می توان در مالیت این نوع مهریه، خدشه ای وارد کرد؟ بر فرض وقوع رابطه زناشویی آیا مهرالمثل هم تعلق می گیرد و یا مهریه همان کلام الله مجید است؟

جواب :

تعیین مهریه به این کمیت و کیفیت اشکالی ندارد، به شرط آنکه خصوصیات و اوصاف یک جلد کلام الله مجید (مانند اینکه کدام چاپ و دارای کدام ورق و...) معلوم باشد و هیچگونه خدشه ای بر مالیت این نوع مهریه نمی توان وارد نمود. در صورت وقوع ازدواج مهریه همان یک جلد کلام الله مجید خواهد بود و نه مهرالمثل و نه چیز دیگر.

ازدواج
سوال :

آیا ازدواج با دختری مرتد و غیر معاند که به لفظ کلمه شهادتین را بگوید و زیر پرچم اسلام درآید، جایز است؟

جواب :

تا زمانی که ارتداد شخصی به طور کامل محرز نشده باشد، نمی توان حکم به ارتداد و کفر او کرد؛ لذا در صورت شک در ارتداد، می توان با آن دختر ازدواج کرد.

استفاده از طلا برای مردان
سوال :

زینت کردن با طلا برای مرد در غیر نماز، چه حکمی دارد ؟

جواب :

پوشیدن و استفاده نمودن از طلا چه در نماز و چه در غیر نماز برای مرد، حرام است و ضمناً موجب بطلان نماز است.

حجاب
سوال :

اگر آرایش صورت به اندازه ای باشد که در عرف به آن آرایش نگویند، آیا بازهم پوشاندن آن در مقابل نامحرم واجب است؟

جواب :

خیر، واجب نیست.

ازدواج زناشوئی
سوال :

خانمی در زمان انعقاد عقد نکاح در سند ازدواج نفقه جاریه خویش را تعداد دو عدد سکه بهار آزادی قید نموده و وقوع عقد نکاح بر اساس این شرط نفقه واقع گردیده است. 1- آیا در حال حاضر نفقه ایشان همان دو عدد سکه بهار آزادی می باشد و زوج موظف به پرداخت است؟ 2- آیا قاضی یا حاکم شرع مجاز به تفکیک یا تعدیل نفقه مذکور و توافق شده در سند ازدواج می باشد؟

جواب :

1) در مفروض سؤال زوج باید به شرط واقع در ضمن عقد نکاح عمل نماید.


2) خیر، هیچ کس مجاز به تفکیک یا تعلل و یا تغییر شرط مذکور نیست.

روابط زن و مرد
سوال :

1- آیا زنی که رحم خود را اجاره داده است با کودک در رحم خود، محرم است؟ اگر محرم است از نوع رضاعی است یا سببی؟


2- در صورتیکه بین صاحب اسپرم با زن صاحب رحم اجاره ای عقدی خوانده نشده باشد، شیری که بعد از زایمان به دست می آید از رابطه زناشویی نمی باشد. حال اگر به نوزادی که در رحم خودش بوده است شیر بدهد، آیا باعث محرمیت می شود یا خیر؟ اگر آن شیر را به نوزدادی غیر از نوزاد داخل رحم بدهد، چطور؟ آیا باعث محرمیت می شود یا خیر؟


3- در صورتیکه بین صاحب اسپرم با زن صاحب رحم اجاره عقدی خوانده شود چطور؟ اگر شیر حاصل بعد از زایمان را به نوزدای که در رحم داشته دهد یا به نوزادی دیگر که در رحم نبوده شیر دهد، چه حکمی از لحاظ محرمیت خواهد داشت؟

جواب :

1) بله محرم است و در حکم مادر رضاعی است.


2) حکم صورت اول از پاسخ قبل روشن شد و اما حکم صورت دوم عبارت از عدم محرمیت با نوزاد دیگر است.


3) محرمیت حاصل نمی شود.

روابط زن و مرد
سوال :

اینجانب از سال 84 به مدت 10 سال با خانمی در قید زوجیت منقطعه بوده ام و حاصل این ازدواج یک فرزند دختر 9 ساله می باشد. بعد از مضی مدت نکاح موقت، زوجه با اینجانب جهت تمدید به توافق نرسید؛ ولی بنده همواره به منظور ملاقات فرزندم، در زمان حیات ابوزوجه به منزل ایشان مراجعه می کردم. البته در زمان حیات ایشان آن خانم تحت حمایت مالی ابوزوجه قرار داشت و اقدام به اخذ بیمه درمان برای او کرده بودند و وی را تحت تکفل شرعی و قانونی خود قرار داده بودند ولی اکنون با فوت ابوزوجه همسر و فرزندانش و دخترم روزگار سختی را به سر می آورند. سؤال این است که آیا رفت و آمد به منزل ایشان با رعایت کلیه حدودات شرعی که صرفاً با نیت ملاقات دخترم و رسیدگی به امورات او انجام می گیرد از لحاظ شرعی اشکال دارد؟

جواب :

در صورت رعایت مسائل شرعی اشکال ندارد.

ازدواج
سوال :

همانگونه که مستحضرید در عقدنامه های ازدواج دائم از شروط ضمن عقد در بند دوازده ذکر گردیده است که: زوج همسر دیگری بدون رضایت زوجه اختیار کند یا به تشخیص دادگاه نسبت به همسران خود اجرای عدالت ننماید در این صورت زوجه می تواند تقاضای طلاق کند. با توجه به این بند از شروط عقد ازدواج دائم، آیا می توان آن را به صورت مطلق برای هر ازدواجی قرار داد؟

جواب :

اگر زن در متن عقد نکاح یا عقد لازم دیگری بر مرد شرط کرده باشد که در صورت عمل نکردن مرد به شروط، وکیل او در طلاق خود باشد؛ چنین شرطی صحیح است و زن می تواند تقاضای طلاق نماید و ظاهراً بند مذکور اعم از عقد دائم و موقت طولانی مدت و غیرکوتاه است.

امربه معروف و نهی از منکر
سوال :

همسرم خانم محجبه، متدین و با ایمان قوی است؛ اما چند وقت است که اصرار دارد چادر بر سر نکند و اظهار می دارد که حجاب مو را کاملاً حفظ می کنم، ولی چادر سر نمی کنم. می خواستم بدانم بر خورد من باید چگونه باشد؛ بی تفاوت باشم و یا اصرار بر سر کردن چادر کنم؟

جواب :

بهتر است که با محبت و ملایمت فوائد حجاب با چادر را برای او بیان نمائید، لکن بر این امر اصرار نکنید.

ازدواج
سوال :

پسری در دوران بچگی با پسر دیگری از سر نادانی عمل لواط را انجام داده است، فاعل آن موقع 13 سال و مفعول 16 سال داشته اند. فاعل به سن بلوغ نرسیده بوده اما علائم بلوغ مانند محتلم شدن و موی پشت زهار را داشته است پس فاعل بالغ بوده، ولی مفعول هم به سن بلوغ رسیده بوده و هم علائم را داشته، هیچ کدام نمیدانسته اند که این عمل باعث این مسئله می شود که ممکن است حرمت ابدی پیش بیاید. فاعل به یاد دارد که برای یک لحظه دخول صورت گرفته که این کار با عقب جلو کردن ناگهانی خود مفعول به صورت ناگهانی یک لحظه صورت گرفته است. حال فاعل می خواهد با خواهر مفعول ازدواج کند و هردو همدیگر را می خواهند و علاقه ی شدید دارند. زندگی هردو به خاطر این مسئله سیاه شده که مبادا ازدواجشان حرام واقع شود و بچه هایشان حرام زاده باشند. خواهشاً نظر خود را بگویید.

جواب :

بنابر احتیاط واجب لواطی که باعث حرمت ازدواج می شود، وارد کردن آلت داخل مقعد طرف است و اگر در تحقق آن شک شود، ازدواج با خواهر آن شخص جایز است.

روابط نامشروع
سوال :

زن شوهر داری به چند نفر از مردان اجنبی نامحرم شماره تلفن موبایل داده و گرفته  و از طریق مکالمات تلفنی و ارسال و دریافت پیامک و چت در فضای مجازی روابط احساسی و عاطفی (و نه کاری) داشته اند و همدیگر را طوری با کلمات عاشقانه مخاطب ساخته اند که فقط با همسر شرعی اینگونه سخن گفتن جایز است، همچنین چند بار نیز در رستوران و کافی شاپ و خودرو ملاقات داشته اند، سؤال این است که آیا روابط مذکور شرعاً نامشروع محسوب می شود یا در روابط نامشروع غیر از زنا حتما می بایست اموری همچون تقبیل و مضاجعه و سایر موارد مربوطه محقق و ثابت شده باشد؟

جواب :

روابط مذکور در سؤال نامشروع می باشد و آن زن مستحق تعزیر است.

ازدواج
سوال :

اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟

جواب :

عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.

ملاعنه
سوال :

در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.


1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟


2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟


3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟

جواب :

1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.


2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.


3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.

احکام زناشویی
سوال :

در صورتیکه در زندگی مشترک خوف ضرر جانی برای زوجه وجود داشته باشد و به همین علت نیز حکم عدم تمکین اصدار یافته باشد، حکم شرعی چنین وضعیت و رابطه زناشویی چیست؟

جواب :

زوجیت و رابطه زناشویی همچنان باقی است.

نکاح
سوال :

1- آیا نکاح معاطاتی از نظر شما صحیح می باشد و آیا تفاوتی بین بکر و مدخوله بودن هست یا خیر؟


2- آیا جاری شدن نکاح بدون لفظ عربی و صیغه خاص صحیح می باشد؟ و آیا نکاح هم مثل طلاق رجعی (که با کنایه و اشاره و روسری از سر کشیدن زن و... رجوع صورت می گیرد) بدون صیغه نیز جاری می شود؟


3- آیا در مورد نکاح همانند بیع (که امروزه بدون صیغه خاص بصورت معاطاتی واقع می شود و آثار بیع بر آن مترتب می شود) امکان تحقق بدون صیغه و ترتب آثار آن را صحیح می دانید؟


4- آیا با توجه به گذشت زمان و پویا بودن فقه آل محمد (علیهم السلام)، نکاح می تواند با فعل و رضایت واقع شود؟


5- ازدواج سفید یا همباشی از نظر شرعی و فقهی چه حکمی دارد؟


6- در صورت بطلان نکاح (مثلاً در صورت مست بودن طرفین یا اشتباه در شخص و شخصیت) و ادامه زندگی بین آن دو در صورتی که به کسی برای جاری کردن صیغه رجوع نشود می توان نتیجه گرفت که این نوعی نکاح معاطاتی است؟

جواب :

1) خیر صحیح نیست و کفایت نمی کند و فرقی بین باکره و مدخوله نیست.


2) بنابر احتیاط واجب، ترجمه الفاظ صیغه عقد در صورت عجز از ادای آن به زبان عربی کفایت می کند و در غیر این صورت، جایز نیست.


3) خیر، صحیح نیست.


4) خیر.


5) حرام است.


6)خیر.

عقد از طریق ضبط صوت
سوال :

آیا عقد کردن از طریق ویس (یعنی ضبط صوت و ارسال آن از طریق شبکه های مجازی) صحیح است؟ به این نحو که زوجه به صورت غیابی صیغه ایجاب عقد ازدواج را با رعایت تمام شرایط جاری کند و صدای ضبط شده خود را از طریق ویس و با کمی فاصله به نحوی که موالات به هم نخورد برای زوج بفرستد و آنگاه زوج بلافاصله پس از شنیدن صدای ایجاب، صیغۀ قبول را جاری کند؟ ایجاب غیابی توسط زوجه و اطلاع رسانی از طریق پیامک به زوج و جاری نمودن صیغه قبول توسط زوج پس از دریافت پیامک، چطور؟ آیا صحیح است یا خیر؟

جواب :

باید الفاظ صیغه عقد از طرفین به صورت لسان ابراز و ادا گردد و لذا از طریق اول (ضبط صوت از طریق ویس) کفایت می کند، اما پیامک مجزی نمی باشد.

حقوق زوجین
سوال :

از نظر حضرتعالی در زندگی زناشویی حق استیلاد (باروری) با زوج است یا زوجه؟ به عبارت دیگر آیا زوج حق دارد زوجه را مجبور به حامله شدن کند (در حالت طبیعی که حامله شدن ضرری برای زوجه ندارد)؛ یا اینکه حق استیلاد حق زوجه است و هر زمان که بخواهد و با اختیار از شوهرش حامله می شود؟

جواب :

اگر در ضمن عقد دائم، زوج شرط فرزند دار شدن از زوجه را کرده باشد، نسبت به زوجه حق پیدا می کند و در غیر این صورت زوجه می تواند بدون اجازه شوهر از باردار شدن خود جلوگیری کند و از سوی دیگر زوج نمی تواند زوجه را مجبور به باردار شدن نماید.

نکاح موقت
سوال :

اگر طبق سند ازدواج قید گردیده که شوهر بی اذن همسر تجدید فراش ننماید، آیا نکاح موقت هم مصداق آن خواهد بود یا تبادر عرفی به نکاح دائم است؟

جواب :

ظاهراً و عرفاً منظور از تجدید فراش، نکاح دائم است؛ مگر آن که زوجه در متن عقد دائم، عدم ازدواج موقت همسر خود را شرط نموده باشد.