استفتائات برگزیده
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟
اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.
اولیای عقد
سوال :

آیا پدر می تواند ازدواج دختر باکره که بدون اذن او عقد کرده را پس از مرگ شوهرش اجازه دهد یا خیر؟

جواب :

بله، می تواند اجازه دهد.

ازدواج موقت
سوال :

من قصد ازدواج موقت با دختری را دارم، این دختر قبلاً ازدواج کرده و بعد از چند ماه طلاق گرفته است؛ ولی باکره می باشد. آیا اجازه پدرشان که در قید حیات می باشد، شرط صحت عقد است؟ آیا می شود بدون اجازه پدر دختر با او ازدواج کرد؟ با توجه به این که دختر قبلاً ازدواج کرده، ولی باکره و رشیده است و صلاح زندگی ش را تشخیص می دهد.

جواب :

در صورتی که شوهر قبلی او دخول نموده باشد هرچند بکارت از بین نرفته باشد، ازدواج با وی بدون اجازه پدر یا جد پدری جایز است.

ازدواج پسر و رضایت خانواده
سوال :

پسری هستم ۳۲ ساله و تمایل ازدواج با دختری را دارم که نسبت به او شناخت کافی دارم. ولی خانواده من به علت اینکه ایشان از نظر سطح مالی پایین تر هستند این ازدواج را در شأن خانواده مان نمی بینند. همچنین تعداد زیاد فرزندان آن خانواده و... را بهانه ای برای مخالفت قرار داده اند. من تلاش کردم که رضایت آنها را به خاطر زحماتی که کشیده اند جلب نماینم اما به هیچ وجه موافقت نمی کنند. حال سؤال این است که آیا می توانم بدون اجازه و رضایت آنها ازدواج نمایم و آیا با این عمل موجب ناخشنودی خداوند نخواهم شد؟ با توجه به اینکه آنها می خواهند با انجام این عمل توسط بنده، من را به طور کلی کنار بگذارند و طرد نمایند.

جواب :

در صورتیکه شرایط ازدواج مهیا باشد، اجازه آنها لازم نیست و البته بهتر آنست که رضایت آنها را جلب نمایید و والدین محترم باید بدانند که طبق دستورات اسلام در صورتیکه پسر و دختر با ایمان و هم کفو باشند، نه تنها مخالفت نکنند، بلکه آنها را تشویق و شرایط ازدواج آنها را فراهم نمایند.

اولياى عقد
سوال : در اذن پدر برای ازدواج دختر باکره ، و همچنین اذن شوهر برای صحت قسم و نذر، آیا علم به رضایت کافی است؟
جواب : بله در هر دو مورد ، علم به رضایت کافی است.
ولایت پدر
سوال : من 26 سال دارم و با مادرم زندگی می کنم ، به علت اعتیاد شدید پدرم و اختلافات شدید خانوادگی ، پدرم 4 سال است خانه و خانواده را بدون هیچ گونه نفقه و سرکشی ترک کرده است. حال خواستگاری مناسب برای بنده آمده است که مورد تأیید خودم و مادرم است.
لازم به ذکر است که بنده در گذشته خواستگارانی داشتم که پدرم با ناسزا گویی و رفتار بد آنها را طرد کرده است. حال با توجه به مطالب گفته شده از شما به عنوان مرجع تقلید تقاضا دارم که اجازه ازدواج بنده را از لحاظ شرعی بدهید و بیان فرمایید که آیا پدر بنده ولایتی بر من دارند؟
جواب : در مفروض سؤال، پدر شما ولایت ندارد و می توانید ازدواج کنید.
ازدواج
سوال :

بنده نیم سال قبل نامزد شدم، ولی هنوز عقد ما خوانده نشده. پدر نامزدم اجازه تا سال آینده اجازه عقد و ازدواج را نمی دهد. به نظر بنده و نامزدم این مدت، با توجه به سن من (31) و ایشان (25)، خیلی طولانی است. آیا جایز است ما عقد موقتی بدون اجازه پدر نامزدم بخوانیم؟

جواب :

اجرای عقد باکره بدون اجازه پدر او اشکال دارد مگر اینکه زن در اداره زندگی و شئون خود مستقل باشد که در این صورت اجازه پدر مشروط نیست .

ازدواج موقت
سوال : 1. آیا ازدواج موقت بادختر باکره بدون اذن پدر حرام است؟ یعنی اینکار زناست ؟ یا گناه است ولی موجب بطلان نیست واگر بنابر احتیاط واجب جایز نیست ایا از مراجعی که اذن را لازم نمیدانند میشود تقلید کرد بدون تشخیص اعلم فالاعلم چون اصلا تشخیص اعلم اثبات نمیشود و اگر کسی اعلم را بتواند تشخیص دهد خود مجتهد است و تقلید نمیخواهد؟
2. آیا اگر دختری در اثر زنا بکارتش زایل شود غیر باکره محسوب میشود؟
3. آیا دخول و یا عدم دخول در صحت عقد موقت بی اذن تاثیر دارد؟
جواب : 1) بنابر احتیاط واجب جایز نیست و اگر با علم به مسئله چنین عملی صورت گیرد مرتکب معصیت شده است وعلاوه بر آن عقد صورت گرفته باطل است والبته می توان با رعایت الاعلم فالاعلم در این مسئله از مجتهد دیگر تقلید کرد .
2) بله در فرض مذکور غیر باکره محسوب می شود و اذن پدر در ازدواج شرط نمی باشد .
3) خیر تاثیر ندارد ودر هر دو فرض اذن پدر در ازدواج با دختر باکره شرط است .
اولیای عقد
سوال : جوانی با دختر دوشیزه قصد ازدواج را دارد، ولی تا زمان عقد و جشن عروسی مدتی طول خواهد کشید. به خاطر همین، میخواهند تا آن زمان بین خود با بستن عقد موقت ارتباط نزدیکی (پرهیز از مسائل جنسی) داشته باشند. بر اساس حکم «بنا بر احتیاط واجب»: آیا امکانش هست که بدون اجازه ولی برای جلوگیری از گناه و با پرهیز از مسائل جنسی (صرفا برای محرمیت) چنین عقدی برقرار شود؟
جواب : خیر، اجازه پدر بنا بر احتیاط لازم است.
نزدیکی از دبر و سقوط اذن ولی
سوال : نزدیکی از دُبُر با دختر موجب سقوط اذن ولی می شود یا اینکه فقط باید ازاله پرده بکارت صورت بگیرد؟
جواب : ازاله بکارت به نزدیکی از دبر نیز حاصل می شود، لذا در فرض مذکور دختر برای ازدواج نیاز به اذن ولی ندارد.
اذن ولی در ازدواج
سوال : بنده 23 سال دارم و پدرم افغانی و مادرم ایرانی و متولد ایران و بزرگ شده در ایران هستم. بدلیل قوانین موجود، شناسنامه ایرانی ندارم و هم اکنون بصورت قانونی با پاسپورت افغانی در حال زندگی و مشغول به کار می باشم و از حضرتعالی تقلید می نمایم. قصد ازدواج با یکی از دختران ایرانی را دارم و سال گذشته با او صحبت کرده ام و جلسه خواستگاری رسمی نیز رفته ایم. دختر نیز 23 سال دارد و تحصیل کرده رشته روانشناسی می باشد. بعد از انجام خواستگاری فقط بدلیل نداشتن شناسنامه ایرانی، پدر دختر جواب منفی به من داده است. امسال نیز جهت خواستگاری مجدد اقدام کردیم، اما اجازه نداده اند. هم اکنون نیز بنده با آن دختر ارتباط دارم و می خواهیم این ارتباط شرعاً صحیح باشد. اینکه ارتباط من با آن دختر بدون اجازه پدرش اشتباه است را می دانم اما ما می خواهیم با هم ازدواج کنیم. بنده دختر های دیگری را به امید ازدواج با این دختر کنار گذاشته ام و او هم خواستگار های زیادی را رد کرده و می خواهیم به هم برسیم. حال می خواهیم این ارتباط شرعاً حلال باشد، لطفاً راهنمایی بفرمایید.
جواب : با نظر به اینکه لزوم اجازه پدر در ازدواج باکره مبنی بر احتیاط واجب است، شما می توانید در این احتیاط به مجتهد جامع الشرایط که این شرط را لازم نمی داند رجوع کنید.
اولیای عقد
سوال : اگر دختری با اذن پدر خود ازدواج نمود و بدون ازاله بکارت و دخول از دبر از شوهرش طلاق گرفت، آیا برای ازدواج بعدی نیاز به اذن ولی قهری خواهد داشت؟
جواب : چنین دختری باکره محسوب شده و بنابر احتیاط واجب برای ازدواج بعدی نیاز به اذن ولی دارد.
ازاله بکارت
سوال : لطفاً بفرمایید که در صورت دخول صرف در دبر زن: 1. آیا ازاله بکارت صورت می گیرد؟ 2. درصورت وقوع طلاق زن تمام مهریه را از مرد خواهد گرفت یا نصفش ؟ 3. آیا زن برای ازدواج بعدی نیاز به اذن ولی قهری دارد؟
جواب : 1) بله به صرف دخول، منظور از ازاله بکارت در حکم شرطیت اذن پدر صورت می گیرد و فرقی بین دخول از قبل یا دبر وجود ندارد.
2) اگر زن مدخوله باشد با طلاق مستحق تمام مهریه خواهد بود.
3) در صورت دخول (از قبل یا دبر) بکارت از بین رفته است و برای ازدواج بعدی نیازی به اذن ولی نیست.
اولیای عقد
سوال : دختر بالغه رشیده تا چه سنی نیاز به اذن ولی دارد، اگر پدر و جد پدریش فوت کرده باشند چطور؟
جواب : دختر بالغه چنانچه در امور زندگی خود مستقل باشد، یعنی پدر او اختیار امور را به خودش واگذار کرده باشد و یا از شرایط ولایت ساقط باشد، دیگر نیاز به اذن ولی ندارد و همچنین است اگر پدر و جد پدری اش فوت کرده باشند.
شرایط عقد
سوال : مدتی است با دختری 28 ساله عاقل و بالغ به قصد ازدواج اشنا شده ام، اما مدتی را مجبوریم تا عقد رسمی به انتظار بمانیم. از طرفی می دانستم که به ایشان سال ها پیش تجاوز شده و بکارتشان تا حدی آسیب دیده است و از سوی دیگر پدرشان متعصب بوده و محال است اجازه عقد موقت بدهند، در حالی که دخترشان من را برای همسری برگزیده اند و مطمئن هستیم ازدواج می کنیم. حال آیا امکان عقد موقت بدون اذن پدر برای جلوگیری از گناه به شرط عدم دخول با توجه به عاقل بودن و سن دختر و مسأله تجاوز برای مدتی که با هم هستیم تا هنگام عقد دائم موجود است؟
جواب : در صورت اطمینان به عدم بکارت دختر در مفروض سؤال، اذن پدر لازم نیست گرچه احتیاط مستحب است.
ازدواج موقت
سوال : آيا دختر بدون اجازه ی پدر مي تواند به عقد موقت درآيد؟
جواب : بنا بر احتیاط واجب باید از پدر برای عقد موقت اجازه بگیرد.
احکام فرزندان
سوال : اگر دختر بدون اذن پدرش صيغه شود و بچه دار شود آيا فرزندش حلال زاده است؟
جواب : اگر شخصى به خيال صحت ازدواج بدون اجازه پدر، ازدواج كند، بچه حلال زاده است.
اولیای عقد
سوال : اگر دختر باكره اى با پسرى صيغه خوانده باشد و نزديكى صورت گرفته باشد، اما اذن پدر را نداشته باشد لکن خود دختر عاقل و رشيده باشد و حالا متوجه شرط اذن پدر شده باشد، حكم صيغه و نزديكى آنها چيست؟ آيا مادر دختر با اين صيغه محرم شده است ؟
جواب : يا از پدر اذن بگيرد و يا رجوع به مجتهدى كند كه اذن پدر را شرط نمى‏ داند و بعد از اين عمل مادر دختر محرم مى‏ شود.
اولیای عقد
سوال : دخترى هستم كه مدت دو سال است به نامزدى آقايى درامده‌ام. به علت اطاعت امر پدر ايشان (به بهانه ی عدم اتمام تحصيلات ايشان) هنوز به عقد هم در نيامده ايم و مجبوريم چند ماه ديگر نيز صبر كنيم. يک بار پدرم گفت: اگر نامزدم از او بخواهد، برايمان صيغه ى عقد موقت مى‏ خواند. اما نامزدم به خاطر اينكه مبادا پدرم گمان كند كه علاقه ى ايشان از روى هوس است، از اين كار خوددارى كرد. بعد از 6 ماه به دليل دشوارى رعايت حرمت در رابطه مان، ناچار شديم بدون اجازه ى پدرم صيغه ى عقد موقت بخوانيم. البته توسط يكى از مدرسين حوزه هاى‏ علميه خواهران از صحت صيغه به علت رضايت كامل پدرم به اين ازدواج مطمئن شديم. به خواست خداى متعال بنده مشغول به تحصيل در يكى از حوزه هاى علميه شدم و به اشتباهم پى بردم. با توجه به اينكه ما به مدت يک سال و نيم به اين شيوه محرم بوديم ـ‌البته رابطه ى زناشويى نداشتيم‌ـ تكليف چيست؟ آيا در آن زمان مرتكب گناه شده ايم؟ و نظر به اينكه ما هردو مقيد به رعايت احكام هستيم، و بازهم براى دورى از گناه به محرميت احتياج داريم، آيا مى‏ توانيم بازهم اين كار را براى چند ماه ديگر انجام دهيم؟ وظيفه ى من و نامزدم به عنوان فرزند در برابر اين سخت گيرى بى مورد چيست؟
جواب : شما در آن يک سال و نيم چون معتقد به صحت ازدواج بوده ايد مرتكب گناه نشده ايد حتى اگر ازدواجتان باطل بوده است. و اذن پدر در ازدواج دختر باكره بنابر احتياط واجب لازم است؛ و اگر پدرتان در ازدواج موقتتان اذن داده بود و اذن ايشان تا زمان عقد باقى بود و از آن رجوع نكرده بودند، ازدواج شما صحيح بوده است. و به هرحال براى ازدواج مجدد نياز به اذن پدر و يا عقد جديد داريد، البته در اين مسأله مى توانيد به مجتهدينى كه قائل به اين شرط نيستند رجوع كنيد.
استقلال دختر
سوال : استقلال دختر كه نياز به اذن پدر ندارد يعنى چه؟
جواب : بعنى در مورد كارهاى خود اعم از ذهاب و اياب و خريد و فروش و تصميم گيرى نسبت به آينده خود و ساير امور زندگى، خودش تصميم مى‏ گيرد و پدرش كارى به كار او ندارد. و لازم نيست پول مخارج از خود دختر باشد بلكه حتى اگر پدر به او پولى مى‏ دهد تا خودش به ميل و اختيار خودش خرج كند، مستقل حساب مى‏ شود.
اولیای عقد
سوال : به تازگى متوجه شده‏ ام كه خواهر بيست ساله ی من با مردى سى و سه ساله و صاحب فرزند ازدواج موقت به شرط عدم دخول انجام داده‏ اند. آيا من حق فسخ اين عقد را دارم يا خير؟ آيا اجازه ی آزار آن مرد را دارم يا خير؟
جواب : برادر ولايتى بر ازدواج خواهر خود ندارد، پس فسخ نكاح و نيز آزار شوهر او جايز نيست.