استفتائات برگزیده
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟
اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.
احتمال تأثیر
سوال : اگر در تاکسی یا اتوبوس راننده موسیقی حرام گذاشته است وظیفه ما چیست؟ اگر بدانیم که تذکر ما تاثیری ندارد چه باید بکنیم؟
جواب : چنانچه احتمال تاثیر می دهید، وظیفه دارید نهی از منکر کنید و استماع آن (گوش دادن به آن) جایز نیست.
نداشتن مفسده در امر به معروف
سوال : یکی از شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر، ((نداشتن مفسده اهم از منکر)) است. لطفا بفرمایید:
1. در صورت وجود مفسده جزئی، آیا امربه معروف و نهی از منکر، حرام می شود یا فقط از وجوب می افتد و جایز است؟
2. درصورت وجود مفسده زیاد چطور؟
جواب : با اجتماع شرایط وجوبِ امر به معروف و نهی از منکر ، این دو کار واجب می شود و با خوف ضرر و ترتب مفسده _ به اختلاف موارد _ گاه امر به معروف و نهی از منکر حرام و گاه جایز می شود .
احتمال تاثیر در نهی از منکر
سوال : برخی شبکه های ماهواره ای غربی، به مخاطبان خود آموزش میدهند که اگر کسی به شما تذکر لسانی داد، به او فحش بدهید یا حتی (مثلا بعد از امر به حجاب) روسری خود را به طور کامل دربیاورید. آیا این آموزشهای ماهواره که با هدف ساکت کردن مومنان و نابود شدن امر به معروف و نهی از منکر است، رافع تکلیف ماست؟ به عبارت دیگر، آیا به صرف اینکه ما احتمال بدهیم گناهکار ممکن است لج کند و گناهش را تشدید کند، تکلیف واجب تذکر لسانی با حفظ مراتب، از ما ساقط می شود؟
جواب : با احتمال تاثیر و اجتماع سایر شرایط نهی از منکر، نهی از منکر واجب است و احتمال لج کردن طرف مقابل مسقط تکلیف نیست .
شرایط امر به معروف و نهی از منکر
سوال : امر به معروف و نهی از منکر ، واجب موسع است یا مضیق؟ آیا می توانیم تذکر به گناهکار را به تاخیر بیندازیم؟
جواب : امر به معروف و نهی از منکر واجب موسّع است به شرطی که در اثر تاخیر بی اثر نشود و همچنین در زمان تاخیر ، شخص ترک معروف یا انجام حرام نداشته باشد و الّا تا قبل از ارتکاب بعدی حرام یا ترک معروف ، این دو فریضه را باید انجام داد .
شرایط امر به معروف و نهی از منکر
سوال : برخی افراد به بهانه اینکه کم سن و سال یا جوان یا مجرد هستند، امر به معروف و نهی از منکر را ترک می کنند. آیا جوان بودن یا مجرد بودن یا کم سن و سال بودن، جزء شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر است؟
جواب : جوان نبودن ، مجرد نبودن و کم سن و سال نبودن (با فرض بلوغ ) از شرایط امر به معروف و نهی از منکر نیست.
شرایط وجوب امر به معروف
سوال : می دانیم که اگر آمر به معروف و ناهی از منکر، خودش فاعل معروف و تارک منکر باشد، حرفش اثر بیشتری در سایرین خواهد داشت. اما آیا بر آمر به معروف و ناهی از منکر، واجب است که حتماً خودش تارک آن منکر و فاعل آن معروف باشد؟ به عبارت دیگر، آیا تارک منکر و عامل معروف بودن، جزء شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر است؟ یعنی انسان گناهکار، وظیفه ندارد دیگران را امربه معروف و نهی از منکر کند؟
جواب : انجام معروف و ترک منکر جزء شرایط آمر به معروف وناهی از منکر نمی باشد بلکه با تحقق تمام شرایط امر به معروف ونهی از منکر واجب می شود چه خود آمر آن معروف را انجام بدهد و چه ندهد.
اذن شوهر در امر به معروف و نهی از منکر
سوال : در امر به معروف و نهی از منکر، اگر معروف ترک شده، از واجبات باشد نه مستحبات؛ یا منکر انجام شده، ازمحرمات باشد؛ نه مکروهات،آیا خانمها برای انجام واجب امر به معروف ونهی از منکر، نیاز به اذن شوهر یا پدر دارند؟ به عبارت دیگر، آیا اذن شوهر و پدر، جزء شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر است؟
جواب : چنانچه تمام شرایط امر به معروف و نهی از منکر محقق شود واجب است و مشروط به اذن پدر یا شوهر نمی باشد.
ارتکاب عمل حرام از سوی اشخاص
سوال : چنانچه شخص يا اشخاصى مرتكب عملى شوند كه به نظر ما خلاف شرع است، آيا مجوزى براى توهين و تهمت به آنها، خصوصاً در ملأ عام را داريم؟
جواب : تهمت جايز نيست مگر اينكه آن عمل، حرام يا بدعت در دين باشد. و اما توهين چنانچه نهى از منكر بر آن صدق كند، با تحقق شروط نهى از منكر جايز مى شود. يكى از شرايط نهى از منكر اين است كه فاعل با علم به حرمت مرتكب آن شود و اما اگر جاهل يا غافل باشد در صورت اصرار بر ارتكاب معصيت، نهى از منكر با وجود شرايط و رعايت مراتب واجب است و اما در صورت عدم اصرار دعوت به توبه شود.
امر به معروف و نهی از منکر
سوال : چه زمانى بايد امر به معروف و نهى از منكر كرد؟
جواب : زمانى كه شرایط محقق شود و آن عبارت است از: الف) شناخت معروف و منكر. ب) احتمال تأثير امر و نهى به گونه‏ اى كه از امر و نهى كننده اطاعت شود. ج) فاعل اصرار بر ترک معروف و ارتكاب منكر داشته باشد. د) معروف و منكر براى فاعل آن باعث جزا و عقاب شود. ه) امر به معروف و نهى از منكر ضررى براى امر و نهى كننده يا فرد ديگرى از مسلمانان نداشته باشد. تفصيل موارد ذكر شده در منهاج الصالحين، ج 1، ص 380.