استفتائات برگزیده
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟
اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.
جهت قبله
سوال :

هفت سال است به دليل قطع نخاع، روی تخت هستم و نمازهايم را اجباراً روی تخت می خوانم، ولی خانه ما كوچک است و نمی توانم تختم رو به قبله باشد. تكليف نمازهايم چيست؟

جواب :

لازم نیست تخت را رو به قبله نمایید بلکه همین مقدار که بدن شما در حال نماز در جهت قبله باشد بدین صورت که اگر نشستید روبروی قبله باشید، کفایت می کند. در صورت عدم امکان، ابتدا باید پهلوی راست و در صورت عدم توان پهلوی چپ و در صورت عدم امکان، کف پا باید در هنگام نماز رو به قبله باشد.

نماز و روزه قضا
سوال :

شخصی مدتی نماز قضا و روزه ی قضا به گردن دارد به دلیل آن که قبل از ۱۵ سالگی به بلوغ رسیده است ولی فکر می کرده است که تنها زمان بلوغ ۱۵ سالگی است. حال لطفاً بفرمائید: ۱- آیا بر او واجب است که نمازها و روزه های مذکور را قضا کند؟ ۲- در صورتی که جواب سؤال اول وجوب قضای نماز و روزه ها باشد، اگر شخص مذکور نماز و روزه اش را قضا نکند (البته درمورد روزه به دلیل بیماری فعلا قادر به گرفتن روزه نیست) ولی بخواهد وصیت کند که برایش به جا بیاورند، آیا گناه کرده است؟ ۳- اگر شخص مذکور از سن ۱۵ تا ۲۴ سالگی نیز نماز قضا داشته باشد (برای تمام روزهای این سال ها) آیا واجب است تا قبل از مرگ قضا نماید یا اینکه اگر وصیت کند که برای او انجام دهند، نیز کافی است؟

جواب :

1) در صورتی که یقین کند علائم بلوغ قبل از پانزده سالگی ظاهر شده است، واجب است نمازها و روزه های خود را قضا کند.


2) تا آن مقدار که توان دارد، باید نمازها و روزه ها را قضا کند و در صورتی که به خاطر مشقت و حرج نمازها و روزه های قضا مانده باشد، وصیت کند.


3) به هر مقدار که می تواند، واجب است قبل از مرگ قضا نماید.

انحراف از قبله
سوال :

انحراف از قبله تا چه حدی موجب بطلان نماز نمی شود؟ با اطمینان به حرف صاحب خانه مدتی در یک جهتی که گفته بود، نماز خواندیم بعد متوجه شدیم که کمتر از 45 درجه قبله مایل است، نمازهای ما و نمازهای کسانی که در خانه ما نمازخوانده اند چگونه است، آیا باید به آن ها بگوییم تا اگر مرجع تقلیدشان نظری غیر از حضرت عالی دارند به آن عمل کنند یا تذکر واجب نیست؟

جواب :

نمازهای خوانده شده، صحیح است و تذکر لازم نیست؛ البته از این به بعد لازم است استقبال قبله به نحو کامل انجام گیرد.

نماز قضاء و دیون میت
سوال :

باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟

جواب :

اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.

وسواس در قرائت اذکار نماز
سوال :

بنده به دلیل وسواس در نحوه تلفظ کلمات در نماز دچار شک می شوم و هنگام به وجود آمدن شک کلمه یا کلماتی که فکر می کنم اشتباه بوده است را دوباره یا بیشتر تکرار می کنم  لطفاً بفرمائید آیا اینکه کلمه یا کلماتی را از روی وسواس های ذکر شده یکمرتبه یا بیشتر تکرار می کنم، مبطل نماز است؟ گاهی اوقات در حین قرائت آیه یا آیات یا عبارت بعدی تصمیم میگیرم که کلمه یا کلمات مورد نظرم را تکرار کنم که در این صورت مجبور هستم آیه یا آیات یا عباراتی که بعد از کلمه مورد نظر هست را نیز دوباره بخوانم. حکم نمازم در این صورت چیست؟

جواب :

در تمام صورت های ذکر شده تکرار کلمه یا کلمات اشکال ندارد اما از آن جایی که این عمل از روی وسواس و شک بی مورد صورت می گیرد لذا به شک خود اعتنا نکنید و کلمات را تکرار نکنید.

ذکر یونسیه در سجده نماز
سوال :

آیا می توان ذکر یونسیه را در تمام سجده های نماز گفت، آیا باعث بطلان نماز می شود، حکم آن را بیان کنید؟

جواب :

اگر به عنوان مطلق ذکر گفته شود اشکال ندارد لکن خواندن آیه ای از قرآن در سجود کراهت دارد.

اذان و اقامه
سوال :

1ـ کسی که نماز را به جماعت خوانده و بعد از آن که تمام افراد پراکنده شدند، می خواهد نماز یومیه فرادا بخواند مثلاً ظهر را به جماعت خوانده و بعد می خواهد عصر را بخواند، آیا اذان را هم می تواند مانند اقامه بگوید یا چون در مجلس واحد است اذان همچنان ساقط است؟


2ـ می دانیم که در صورت ایجاد فاصله زیاد بین دو نماز، دوباره گفتن اذان و اقامه مستحب است، آیا ملاک فاصله بین دو نمازی است که در مجلس واحد خوانده می شود یا فاصله افتادن بین گفتن اذان و نماز های بعدی؟ مثلاً کسی که یک اذان گفته و بعد از آن پنج یا شش نماز بدون فاصله زیاد بین آنها خوانده در حالی که اگر نماز نمی خواند فاصله زیاد می شد، آیا اذان همچنان ساقط است یا می تواند برای نماز هفتم اذان بگوید؟

جواب :

1) بله، می تواند اذان بگوید.


2) عدم سقوط استحباب اذان حتی در صورت جمع کردن دو نماز بعید نیست و تنها فاصله افتادن بین نمازها استحباب را مؤکد می کند، لذا در فرض مسئله می تواند اذان بگوید.

اوقات شرعی اذان
سوال :

اوقات شرعی اذان صبح، اذان ظهر و اذان مغرب را شرعاً چگونه می توان محاسبه کرد و اینکه شرعاً در چه وقت بر روزه دار خوردن و آشامیدن حرام می شود و نماز صبح جایز می گردد؟

جواب :

وقت شرعی نماز صبح، طلوع فجر صادق و زمان نماز ظهر، زوال سایه خورشید و وقت نماز مغرب، بنابر احتیاط واجب از بین رفتن سرخی طرف مشرق می باشد.

نماز جمعه
سوال :

در روستایی در هندوستان مردم با اتفاق و اتحاد به مدت طولانی در مسجدی (الف) نمازجمعه و جماعات می خواندند ولی گروه اندکی که زورشان بیشتر بود، مانع اقامه جمعه شدند و در مکان دیگری جمعه را شروع کردند و بعد ازمدتی مسجدی (ب) را بنا نمودند که مقداری از زمین آن، قبرستان و متعلق به افرادی بود. در آن مسجد جمعه را شروع کردند ولی مأمومین مسجد قبلی (الف) روز جمعه نماز ظهرین را به جماعت می خواندند تا اینکه امام جماعت مسجد جدید (ب) فوت شد و چند جمعه درآن برگزار نشد. مأمومین مسجد اول (الف) در این ایام دوباره نمازجمعه را در مسجد قبلی شروع کردند ولی مردم مسجد جدید دوباره یک روحانی را آوردند و جمعه را در مسجد جدید (ب) شروع کردند. از آن زمان در هر دو مسجد نماز جمعه برگزار می شود، تمام تلاش ها برای اتفاق صورت گرفته ولی نتیجه نگرفت. با توجه به مطالب بیان شده، وظیفه من به عنوان یک روحانی در مقابل این عمل چیست؟ همچنین مردم چه وظیفه ای دارند؟

جواب :

چنانچه فاصله بین دو نماز جمعه کمتر از یک فرسخ شرعی (5 و نیم کیلومتر) باشد، نماز جمعه دوم باطل است و منظور از دوم، نمازی است که پس از شروع نماز جمعه اول شروع شود.

سرایت خون در نماز
سوال :

اگر خونی که به واسطه بواسیر یا زخم دهان و بینی یا هر محل باطنی دیگری از بدن به لباس برسد و بیشتر از درهم باشد، نماز صحیح است؟ چه قبل از نماز برسد یا حین نماز آیا تفاوتی دارد؟

جواب :

باید با وسیله ای مانند پارچه یا چسب، جلوی سرایت خون به لباس یا موضع دیگری از بدن گرفته شود و در این صورت نماز با آن صحیح است.

عرق جنب از حرام
سوال :

آیا نماز با عرق جنب از حرام، درست است؟

جواب :

بنابر احتیاط مستحب، با آن عرق نماز نخواند؛ اگر چه نماز او صحیح است.

نماز
سوال :

اگر در نماز بین زن و مرد یک وجب فاصله نباشد، نماز آن ها درست است؟ (لطفاً بفرمایید منظور فاصله عرضی است یعنی اینکه باید شانه های آن ها فاصله داشته باشد؟)

جواب :

نماز هر دو صحیح می باشد، گرچه احتیاط مستحب آن است که بین آنها حائل باشد یا ده ذراع مسافت داشته باشد.

نماز خواندن با کفن
سوال :

من با کفن نماز می خوانم، می خواستم بدانم که آیا از لحاظ شرعی اشکال دارد؟

جواب :

اشکالی ندارد.

انحراف از قبله
سوال :

انحراف عمدی از قبله، تا چند درجه مبطل نماز جماعت نیست؟

جواب :

انحراف عمدی از قبله جایز نیست و باعث بطلان نماز می گردد؛ اما آن مقدار از انحراف که عرفاً قابل توجه نباشد و جهت قبله محفوظ باشد، چنانچه به خاطر جهل به جهت قبله یا سهواً صورت گرفته باشد، نماز را باطل نمی کند.

متنجس دوم
سوال :

از آنجا که بنده کمی مبتلا به وسواس هستم، اگر لباسم متنجس دوم باشد که منجس نیست، نماز خواندن با آن چه حکمی دارد؟

جواب :

نماز خواندن در فرض مذکور، صحیح می باشد.

ظن به رکعات نماز
سوال :

گمان در اجزا و افعال نماز، چه حکمی دارد؟

جواب :

ظن به رکعات، مانند یقین است؛ مگر آنکه آن گمان به چیزی تعلق بگیرد که موجب بطلان نماز می شود، مانند ظن به رکعات پنجم یا ششم که در این صورت حکم شک را دارد اما ظن به افعال نماز حکم شک را دارد و بر طبق احکام شک باید عمل نماید.

نماز آیات
سوال :

اگر در هنگام زلزله، وقوع آن را احساس نکنیم و از طریق مراکز زلزله نگاری، وقوع زلزله های خفیف اعلام شود، آیا بر ما خواندن نماز آیات واجب است؟

جواب :

چنانچه برای نوع مردم خوف حاصل نشود، واجب نیست.

ایستادن کودکان در صفوف نماز جماعت
سوال :

آیا ایستادن کودکان ممیز و یا غیر ممیز در صف نماز جماعت، باعث بطلان نماز افراد حاضر در نماز جماعت می شود؟

جواب :

خیر، باعث بطلان نیست.

استفاده از دو مهر هنگام نماز در مساجد
سوال :

 گاهی برخی افراد هنگام نماز در مساجد برای بالا آوردن مکان سجده، دو مهر یا بیشتر را بر روی هم قرار می دهند، در حالی که مهرها یا وقف مسجد هستند یا به مسجد اهدا شده اند، با توجه به اینکه اگر نمازگزار بداند که وقف عمومیت دارد و شامل غیر جهت عبادی (مثل استفاده از آن برای بالابردن محل سجده) هم می شود که ظاهراً بلامانع است؛ اما اگر بداند که وقف مختص جهت عبادی است (مثل سجده) از آن جا که "الوقوف علی حسب ما یوقفها اهلها" می باشد،


1. حکم استفاده از آن در غیر مورد مذکور(سجده)، چیست؟


2. اگر کیفیت وقف مشکوک باشد، چه حکمی دارد؟


3. آیا حکم مهرهای اهدایی به مسجد، حکم مهرهای وقفی را دارد؟


4. در صورت بطلان نماز، حکم نمازهای گذشته چه می شود؟


5. در صورت بطلان نماز، آیا ارشاد به این مسئله واجب است؟


 


 

جواب :

1) استفاده از مهر ها در صورتی که غیر متعارف و مخالف نظر واقفین نباشد، اشکال ندارد.


2) استفاده از آن، جایز است. 3) فرقی ندارد. 4) نمازها صحیح است. 5) از جواب سؤال قبل، معلوم شد.


 


 

ترتیب نماز قضا
سوال :

کسی تعداد زیادی نماز قضا بر عهده دارد (تقریباً 4 سال) و تعدادی نماز قضا نیز دارد که ترتیب آنها را می داند. با توجه به اینکه نمازهایی که ترتیب آنها را نمی داند قبل از نمازهایی است که ترتیب آنها را می داند، کدامیک را باید ابتدا قضا نماید؟

جواب :

فرقی بین آن ها نیست، لذا هر کدام را می توانید ابتدا قضا نمایید؛ البته ترتیب بین نماز ظهر و عصر و بین نماز مغرب و عشاء یک روز باید ملاحظه شود.